ایران و سیاست رفع نگرانی از روسیه و چین برای توافق با امریکا

منبع : روزنامه النهار چاپ بیروت

نوشته : امیر دبیری مهر

 

بعد از سفر عباس عراقچی وزیرخارجه ایران به روسیه و ارایه پیام مکتوب ایت الله خامنه ای به ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه ٬ دقیقا چند روز قبل از دور دوم مذاکرات ایران و امریکا در رم پایتخت ایتالیا ٬این پرسش مهم ایجاد شد که این پیام چه بوده ؟ کاظم جلالی سفیر ایران در مسکو اعلام کرده در این پیام ایران به روسیه اطمینان داده که توافق احتمالی با امریکا تاثیری بر روابط خوب تهران – مسکو نخواهد داشت .امروز هم وزیر خارجه ایران به پکن می رود تا نگرانی های چین را از احتمال توافق تهران- واشنگتن کم کند . این تحرکات دیپلماتیک نشان می دهد ایران و امریکا به چارچوب کلی توافق نزدیک شده اند و وزیر امور خارجه عمان هم  بعنوان واسطه و میزبان مذاکرات بر این اساس اعلام کرده روند مذاکرات بهتر از پیش بینی ها به پیش می رود. جمهوری اسلامی در داخل ایران هم سیاست رفع نگرانی و کاهش مخالفت و سنگ اندازی های احتمالی بر روند مذاکرات را به پیش می برد . نمایندگان تندرو مجلس در هفته اخیر یا سکوت پیشه کردند یا اظهاراتی همسو با مذاکرات داشته اند. امامان  جمعه درسراسر ایران که تا دو ماه قبل علیه هر گونه مذاکره با امریکا مواضع شدیدی اتخاذ می کردند در هفته گذشته با استناد به ایات و روایات مذهبی گفتگو و صلح و مدارا را لازم و به مصلحت جامعه اسلامی دانستند. همه این رخدادها نشان می دهد ایران به توافق با امریکا نزدیک شده است . توافق تهران و واشنگتن مبنی بر برگزاری جلسات کارشناسی در روز چهارشنبه ۲۳ اوریل در مسقط نشان می دهد در دو دور مذاکره مقامات عالی دو کشور در مسقط و رم ٬درکلیات تفاهم ایجاد شده و نیاز به بررسی کارشناسی دارد. برخی منابع می گویند امریکا با غنی سازی اورانیوم در ایران برای فعالیت های صلح امیز هسته ای در سطح ۷/۳ درصد موافق کرده است اما نکته جالب اینجاست که  گفته می شودایران پیشنهاد داده امریکا در حوزه صنایع هسته ای ایران سرمایه گذاری کند تا هم نگرانی های واشنگتن از دستیابی ایران به بمب اتم رفع شود و از سویی واشنگتن بهانه ای برای خروج مجدد از توافق نداشته بود و در منافع ایران شریک شود . البته غیر از این مورد ٬ایران خواهان لغو تحریم ها و عادی سازی مبادلات مالی و تجاری با جهان ٬ جذب سرمایه گذاری در ایران در بخش های نفت و گاز و برق نیز شده است. رایزنی ایران  با روسیه و چین بعنوان دو متحد مهم و اصلی جمهوری اسلامی در نظام بین الملل که هر دو با ایران توافق نامه راهبردی ۲۵ ساله امضا کرده اند و در شورای امنیت سازمان ملل حق رای وتو هستند فقط به همراهی انها با مذاکرات ایران و امریکا مربوط نیست . این دوکشور از دو ماه بعد که پرونده ایران در شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی میزان پایبندی به توافق برجام گشوده می شود نقش مهم و اساسی دارند و می توانند اهرم فشار امریکا و اروپا را علیه ایران کم اثر کنند و مانع اجرای مکانیسم ماشه شوند.

نکته مهم اخر اینکه برخی گزار شها و تحلیل های غیر رسمی حاکی است امریکا در مذاکره با ایران هدف بزرگتری را در خاورمیانه دنبال می کند و ان هم ایجاد بازار بزرگی برای اقتصاد امریکاست که سالها بخاطر بلند پروازی های سیاسی و نظامی امریکا فراموش شده بود و البته ایران هم مانع اصلی ان بود. امریکا اگر بتواند با ایران به توافق دست یابد راه توسعه بازار منطقه را به روی سرمایه گذاران و تجار امریکایی را می گشاید و این سیاست بطور منطقی روی منافع چین و روسیه اثر منفی خواهد گذاشت و بسیار طبیعی است که مسکو و بویژه پکن که با امریکا در یک جنگ تجاری هم قرار دارد از این طرح احتمالی واشنگتن نگرانی های جدی داشته باشند . اما ایران ضمن اینکه منافع متحدین روسی و چینی خود را در نظر دارد بعد از سالها کشمکش با امریکا به این نتیجه رسیده که سیاست رو به شرق به تنهایی نمی تواند منافع  ایران را تامین کند  وسیاست همکاری با شرق زمانی اثر گذار است که همراه با تنش زدایی با غرب بویژه امریکا باشد. در انتها باید یاداوری کنم با وجود همه خوش بینی ها به توافق احتمالی ایران و امریکا هنوز عوامل تهدید کننده ای بویژه از جانب اسراییل وجود دارد که این روند را کاملا مغایر با منافع و امنیت خود می داندو این نگرانی انقدر جدی است که شاهزاده بن سلمان ولیعهد عربستان در اقدامی بی سابقه خواستار اتحاد کشورهای جهان برای جلوگیری از احتمال جنگ افروزی اسراییل علیه ایران شد .موضعی که با استقبال وسیع در ایران مواجه شد.

تشدید جنگ اطلاعاتی بین ایران و اسراییل : نگاهی به سابقه جاسوسانی که در دام اطلاعات ایران افتادند

منبع روزنامه النهار چاپ بیروت

نوشته امیر دبیری مهر

هفته پیش درحالی که اخبار مربوط به اتش سوزی در بندرعباس  در صدراخبار رسانه های ایرانی  بود قوه قضاییه ایران اعلام  کرد محسن لنگرنشین که به اتهام  همکاری اطلاعاتی و جاسوسی به نفع رژیم صهیونیستی بازداشت و محاکمه شده بود به دار مجازات آویخته شد.

محسن لنگرنشین در طول دو سال جاسوسی و همکاری تنگاتنگ و عملیاتی با افسران ارشد رژیم صهیونیستی و عوامل عملیاتی آنها اقدامات مهمی از جمله پشتیبانی از عملیات تروریستی و حضور در صحنه ترور صیادخدایی از نیروهای سپاه پاسداران در تهران را برعهده داشت.

اسراییل در تبلیغات رسانه ای خود مدعی است از طریق جاسوسان خود نفوذ گسترده ای در ساختار تصمیم گیری ایران دارد و حتی برای اثبات ادعای خود اثار نمایشی مانند سریال تهران را تولید و پخش کرده که نشان می دهد ماموران اسراییلی هر وقت می خواهند در ایران اقدامات خرابکارانه انجام می دهند.

علی یونسی وزیر اسبق اطلاعات جمهوری اسلامی چند سال قبل گفته بود نفوذ اسراییل در برخی بخش های کشور به قدری وسیع است که همه سران کشور باید نسبت به جان خودشان نگران باشند.

ترور محسن فخری زاده از مهمترین مدیران و کارشناسان هسته ای ایران در حومه تهران نشان داد هشدار وزیر سابق اطلاعات درست بوده بویژه زمانی که سید محمود علوی وزیر سابق اطلاعات نیز اعلام کرد هیچ کدام از تروریست های محسن فخری زاده بازداشت نشدند و همگی از کشور گریختند. اما مروری بر سابقه بازداشت جاسوسها در ایران بویژه جاسوسهای اسراییلی نشان می دهد نیروهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی تعداد زیادی از این جاسوس ها را  تعقیب و بازداشت و قوه قضاییه ایران انها را محاکمه و اغلب اعدام کرده  که اخرین انها محسن لنگرنشین بود . نمونه دیگر که توانست از تور نیروهای اطلاعاتی ایران فرارکند کاترین پرز شکدم جاسوس زن اسراییلی است که ۸ سال پیش با پاسپورت فرانسوی و بعنوان زن مسلمان و بعنوان همسر یک مرد  یمنی وارد ایران شد او مدعی است توانسته با ایجاد ارتباط با حدود ۱۰۰ فرد از ایرانیان مرتبط با نهادهای سیاسی و فرهنگی انها را تخلیه اطلاعاتی کند.

شاید مشهور ترین عملیات جاسوسی اسراییل در ایران سرقت اسناد مربوط به فعالیتهای هسته ای ایران در ژانویه ۲۰۱۸ بود بود که بنیامین نتانیاهو روی آن مانوروسیعی داد و مدعی شد ۵۵ هزار صفحه سند و ۱۸۳ هزار سی دی از جنوب تهران توسط جاسوس های اسراییل سرقت شده و در مصاحبه مطبوعاتی در این خصوص نام محسن فخری زاده را نیز به زبان أورد.  شبکه بی بی سی در گزارشی و گفتگو با یوسی کوهن رییس وقت موساد از جزییات این عملیات ۶ ساعته  پرده برداشت. یوناح جرمی و ایلان اویاتار دو ژورنالیست جروازالم پست نیز در کتابی با عنوان ((هدف : تهران)) گزارشی از خرابکاری ها ٬ جنگ سایبری٬ ترور و دیپلماسی پنهانی اسراییل برای توقف برنامه هسته ای ایران ارایه کرده اند. گفتنی است محور اصلی تبلیغات و اقدامات اسراییل علیه ایران به فعالیتهای هسته ای ایران باز می گردد  و تل اویو مدعی است این فعالیتها تهدیدی علیه موجودیت اسراییل است .

 

اما این جنگ و رقابت طرف دیگری هم دارد .سال گذشته بلومبرگ هم در گزارشی نوشت : اسرائیل شاهد افزایش بی سابقه شهروندانی است که برای ایران جاسوسی می کنند و تعداد دستگیر شدگان مظنون به ارتباط با ایران به حدی رسیده که مقامات امنیتی اسرائیل به فکر اختصاص بندی در زندان مخصوص متهمان به جاسوسی برای ایران افتاده اند.

نمایندگی ایران در سازمان ملل ادعاهای اسرائیل را “بی اساس” دانسته و تاکید کرده “بعید به نظر می رسد که دقیق باشد.

سرویس امنیتی اسراییل مدعی شده یکی از مظنونین به جاسوسی برای ایران تاجری است  که سفری مخفیانه به ایران از طریق ترکیه داشته است ودر آنجا با افرادی ملاقات کرد که از او خواستند برای  حمله به جان بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل یا یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل در انتقام از ترور اسماعیل هنیه، رهبر حماس در 31 ژوئیه در تهران، برنامه ریزی کنداما بعد از درخواست یک میلیون دلار برای دستمزد روند کار متوقف شده است

 

سایر مظنونان هم به انجام تخلفات جزئی برای اثبات اطاعت خود از دستورات تهران مانند آتش زدن خودروها، نقاشی گرافیتی، عکسبرداری از مراکز نظامی اسراییل  متهم هستند.مقامات اسراییلی اقدامات و تهدیدات از جانب ایران را  خیلی جدی می گیرندبرای مثال نتانیاهو که حفاظت سطح بالایی دارد  پس از اینکه یک پهپاد مملو از مواد منفجره در 19 اکتبر به ویلای او در قیساریه حمله کرد، جلسه کابینه خود را به یک پناهگاه زیرزمینی منتقل کرد.

 

دستگاه‌های امنیتی اسرائیل همچنین چند ماه  قبل ٬از بازداشت فردی به نام الکساندر گرانوفسکی، ۲۹ ساله به اتهام جاسوسی برای ایران خبر داده‌اند. او

که در منطقه “پتاح تیکوا” در شرق تل‌آویو زندگی می‌کند، توسط واحدی از شاباک و پلیس اسرائیل تحت بازجویی قرار گرفته است.

گزارش رسانه های اسرائیلی نشان می دهد وی از طریق پیام‌رسان تلگرام با مقام‌های ایرانی در ارتباط بوده و دستورات آن‌ها را اجرا می‌کرده است. این دستورات شامل نوشتن شعارهایی علیه دولت و نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو، آتش زدن خودروها و جمع‌آوری اطلاعات امنیتی بوده است.

به نظر می رسد دو کشور غیر از جنگ اطلاعاتی در رونمایی از جاسوسهای طرفین هم مقابله به مثل می کنند. برای مثال این گزارشهای رسانه ای اسراییلی بعد  از ان منتشر شد که

که ایران اعلام کرد ۴ عضو تیم عملیاتی موساد که در جریان اجرای عملیات بمب‌گذاری در اصفهان در سال ۲۰۲۲ دستگیر شده بودند بعد از محاکمه   اعدام شدند.

این  تیم عملیاتی موساد که از مسیر اقلیم کردستان عراق به صورت غیرقانونی وارد ایران شده بودندو قصد انجام عملیات بمب‌گذاری در یک کارخانه وابسته به وزارت دفاع در اصفهان را داشتند، قبل از عملیات، توسط ماموران امنیتی ایران بازداشت شدندو نفرات اصلی این تیم  در یکی کشور افریقایی اموزش دیده بودند و حتی با دیود بارنیا رئیس سرویس جاوسسی هم دیدار کرده بودند.

سید اسماعیل خطیب وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی می گوید :دستگاه اطلاعاتی ایران غیر از جاسوس‌های اسراییل افرادی دیگر را به اتهام جاسوسی از  کشورهای امریکا و فرانسه، سوئدو انگلیس نیز اعدام کرده ا ست .

ایران در سالهای اخیر برخی از افراد متهم به جاسوسی که تابعیت ایرانی ـ امریکایی داشتند را در ازای  دریافت ۶ میلیارد دلار ارز بلوکه شده در کره جنوبی آزاد کرد.

مخالفین جمهوری اسلامی  ایران را متهم به گروگانگیری  و کسب درامد از این طریق می کنند اما ایران با انکار این اتهام می گوید اسناد و مدارک کافی مبنی برجاسوسی این افراد وجود دارد ازادی انها نیز در چارچوب مبادله مجرمان انجام شده.

سابقه بازداشت و اعدام جاسوسان امریکا وشوروی سابق و انگلستان و اسراییل در ایران در سالهای پس از انقلاب بسیار طولانی است هر چند در سالهای اخیر بواسطه تشدید خصومت ایران و اسراییل برخورد با جاسوس های اسراییلی تشدید شده است.

۴۰ سال قبل ناخدا بهرام افضلی فرمانده سابق نیروی دریایی ارتش عضو حزب توده ایران متهم به تلاش برای کودتا و جاسوسی برای شوروی شدو دوسال بعد اعدام شد. اما در سالهای اخیر با بهبود رابطه ایران و روسیه هیچ وقت خبری در خصوص وجود جاسوسان احتمالی روس در ایران منتشر نشده  نکته ای که اخیرا یکی از مجریان تلویزیون ایران تلویحا  ان را نشانه  وابسته شدن ایران به روسیه و چین دانسته بود.

علی اشتری دیگر جاسوس اسراییل بود که در سال ۲۰۰۸ به اتهام جاسوسی برای اسرائیل و وارد کردن قطعات معیوب و آلوده به برنامه هسته‌ای ایران اعدام شد. جرمی سنگین که در نتیجه ان پرونده هسته ای ایران با گزارش اژانس بین المللی انرژی اتمی راهی شورای امنیت سازمان ملل شد. اشتری فردی «متخصص  در حوزه الکترونیک» بود که با  برخی مراکز مرتبط با سازمان انرژی اتمی و مجموعه‌های دفاعی و نظامی در ایران مرتبط بود  و  اطلاعات ارزشمندی به دستگاه امنیتی اسرائیل ارایه داد.

بعد از ترور  مصطفی احمدی روشن/مسعود علی محمدی و داریوش رضایی نژاد سه نفر از دانشمندان هسته ای ایران در  ۱۶ سال پیش در تهران٬  فردی به نام مجید جمالی فشی بعنوان جاسوس و عامل ترور دانشمندان هسته‌ای در سال ۲۰۱۲

اعدام شد . چند سال بعد برخی از رسانه های مخالف جمهوری اسلامی مدعی شدند تروریست ها وجاسوس های اصلی این پرونده از ایران گریخته بودند و مجید فشی که اعدام شد نقش مهم و محوری در این ترورها نداشته . چند ماه بعد ۱۲ تن دیگر از متهمان این پرونده نیزاز اتهام ترور تبریه و  ازاد شدند.

مازیار ابراهیمی خبرنگار ایرانی از جمله این افراد بود که در اعترافات تلویزیونی به ترور مجید شهریاری دانشمند هسته‌ای ایران اعتراف کرده بود اما  درسال  ۲۰۱۴ آزاد و در سال ۲۰۱۹   از ایران خارج شد  .

 

اما شهرام امیری جاسوس دوجانبه ای بود که داستان بازداشت و اعدام او متفاوت بود. او که کارمند سازمان انرژی اتمی ایران بودکه  در سال ۲۰۰۹  در سفر حج به عربستان  ناپدید شد و بعد مشخص شد درخواست پناهندگی به امریکا داده است

او یکسال بعد از آمریکا به ایران بازگشت اما در بررسی های مشخص شد او در این مدت با دریافت بیش از پنج میلیون دلار

«اطلاعات مهمی » در اختیار سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا» قرار داده‌ و به همین  جرم اعدام شد.

محمود موسوی مجد از دیگر جاسوس هایی است که گفته می شود در ترور سردار سلیمانی در عراق نقش داشته توسط حزب‌الله لبنان بازداشت و به ایران تحویل داده شد و بعد ازمحاکمه در سال ۲۰۲۰ اعدام شد.

در بررسی ها مشخص شد محمود موسوی مجد که در سوریه بزرگ شده بود ماهانه ۵ هزار دلار از موساد دریافت می کرد تا اطلاعات مربوط به مستشاران نظامی ایران را تحویل اسراییل دهد. باتوجه به ترور دهها مستشار نظامی ایران در سوریه در ان سالها به نظر می اید انتقال اطلاعات به موساد از جانب  موسوی مجد نقش مهمی در این ترورها داشته است .

در سالهای اخیر برخورد با جاسوس های اسراییل و امریکا در ایران شتاب بیشتری پیدا کرده به گونه ای که در سال ۲۰۱۹ سخنگوی وقت قوه قضاییه از محکومیت سه جاسوس سازمان سیا خبر داد و گفت حکم اعدام یکی از آن‌ها تایید شده. آن فرد «امیر رحیم‌پور» نام داشت که به گفته اسماعیلی جاسوس سیا بوده .

اما یکی از جنجالی ترین جاسوس های اعدامی علیرضا اکبری بود که ابرجاسوس انگلیس نام گرفت .

او یک  مقام عالی‌رتبه امنیتی و دفاعی بود که سابقه کار در نهاد‌های نظامی و امنیتی ایران را داشته و شهروند دوتابعیتی ایران و بریتانیا بود. او مدتی  معاون بین‌الملل  وزارت دفاع ایران بود که بعد از چند سال تعقیب بازداشت و در سال ۲۰۲۲ اعدام شد.

این روند نشان می دهد پشت صحنه جنگ نظامی و سیاسی و تبلیغاتی بین ایران و اسراییل جنگی بسیار جدی  تر و بزرگ تر در جریان است و ان هم جنگ اطلاعاتی با میدان داری جاسوس ها و نیروهای امنیتی و اطلاعاتی است و این منازعه همچنان ادامه داردو نقش مهم اما و پنهانی در دیپلماسی و مناقشه های اشکار دارد.

 

مواضع و اقدامات امریکاییها روند مذاکرات ایران و امریکا را مختل کرده

منبع : روزنامه النهار نوشته امیر دبیری مهر

 

ایران و امریکا بعد ازسه دورمذاکره با وساطت عمان درسه هفته متوالی درمسقط و رم اعلام کردند دورچهارم مذاکرات که قراربود سوم می مجددا در رم برگزار شود به تعویق افتاده . هر چند عباس عراقچی وزیرخارجه ایران دلایل لجستیکی و فنی را دلیل اصلی تعویق مذاکرات دانسته و تاکیدکرده که از طرف ایران هیچ تغییری درعزم برای دستیابی یک راه حل ایجاد نشده اما به نظر می رسد علت  تعویق مذاکرات پیچیده تر ومتنوع تر از دلایل اعلامی است

قبلا درمقالات گوناگونی که در النهار نوشته شد تاکیدکردم پیچیدگی و اهمیت مذاکرات ایران و امریکا به گونه ای است که پیشرفت مذاکرات و به نتیجه رسیدن آن با موانع فراوانی روبروست. در این مقاله به تعدادی از اتفاقات که نشان می دهد پشت صحنه مذاکرات اتفاقاتی رخ داده که نشست شنبه لغو شده اشاره خواهد شد.ازهمه مهمتر انفجاردر بندرتجاری شهید رجایی بود که همزمان با دور سوم مذاکرات رخ داد و حدود ۶۰ کشته و ۱۵۰۰ مجروح داشت و خسارت ۴ میلیارد دلاری برای آن تخمین زده می شود. هر چند تا این لحظه اخبار رسمی اقدام خرابکارانه را تایید نمی کند اما شواهد زیادی از دست داشتن اسراییل در این انفجار وجود دارد. احتمال وجود مواد شیمیایی قابل استفاده درساخت موشک در این بندر و زمینه سازی خبری در این باره ازسه ماه قبل بیشتر از هردلیلی اسراییل را به دخالت در این انفجار متهم می کند .حادثه ای که اثر  منفی خود را بر روند مذاکرات بر جای گذاشت .مقامات ایرانی بر این باور هستند هر اقدامی از سوی اسراییل علیه ایران با چراغ سبز و همراهی و همکاری امریکا انجام می شود و این تلقی در ایران وجود دارد که اگر اسراییل در انفجار بندرشهید رجایی نقش داشته این اتفاق بدون اطلاع امریکا نبوده و این رخداد نشان می دهد امریکا همزمان با مذاکرات از اهرم فشار هم علیه ایران استفاده می کند.نکته ای که محمد سرافراز رییس اسبق صداوسیمای جمهوری اسلامی درشبکه اجتماعی ایکس به ان اشاره کرد و نوشت: در فرصت دو ماهه مذاکرات هسته ای امریکا گفتگو می کند و اسراییل عملیات!

در دولت امریکا هم به نظر می رسد مواضع تهدید امیز علیه ایران افزایش یافته و حتی رییس جمهور ترامپ که چند روز پیش حصول توافق را بسیار نزدیک دانسته بود  با مواضع متفاوت و گاه متناقض خود  سیاست چماق و هویج را علیه ایران اجرا می کند. او گاهی برای رسیدن به توافق با ایران ابراز تمایل می کند و حتی در عمل هم به جای مارکو روبیو وزیرخارجه امریکا ٬ یکی از افراد نزدیک به خود یعنی استیو ویتکاف را مامور مذاکره با ایران کرده  اما در اخرین موضع گیری گفته  هر کشوری که از ایران نفت بخرد اجازه نخواهد داشت با آمریکا تجارت کند یعنی بجای چراغ سبز برای رفع تحریم ها که خواتسه اصلی ایران است بر تشدید تحریم ها تاکید کرده . همزمان وزیر خارجه امریکا هم با عبور از خط قرمز اعلامی از سوی ایران گفته ایران باید غنی سازی اورانیوم را متوقف کند زیرا کشوری که بتواند اوانیوم ۶۷/۳ درصد داشته باشد امکان ساخت بمب اتم هم خواهد داشت .ایران در دور سوم مذاکرات از امریکا خواسته بود برای رفع نگرانی از فعالیتهای هسته ای ایران در این بخش مشارکت وسرمایه گذاری کند.

 

این مواضع و اقداماتی دیگر موجب اعتراض و نگرانی ایران شده. در اخرین اقدام  در ۳۰ اوریل  ۷ نهاد مرتبط با تجارت فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی ایران  از سوی  وزارت خزانه داری آمریکا مورد تحریم قرار گرفتند و وزیر خارجه آمریکا خبر آن را بطور رسمی اعلام کرد. جالب اینجاست تحریم اخیر مربوط به شرکتی است که امریکا می گوید مسئول تأمین پرکلرات سدیم و دی‌اکتیل سباکات از چین برای ایران بوده. موادی که  جزء ترکیبات اصلی سوخت جامد موشک‌های بالستیک محسوب می‌شوند.

همزمان با اعلام تحریم های جدید ، پیت هگست، وزیر دفاع امریکا خطاب به ایران گفت: ما حمایت مرگبار شما از حوثی‌ها را می‌بینیم… شما تاوان این حمایت را در زمان و مکانی که ما انتخاب می‌کنیم، خواهید داد. این سخنان تهدید امیز با واکنش نور نیوز رسانه وابسته به شورای عالی امیت ملی ایران مواجه شد که نوشت :

تجربه نشان داده که واشنگتن هرگاه در گفت‌وگوها دچار ضعف یا ناتوانی در کسب امتیاز شود، به زبان تهدید و فشار بازمی‌گردد این تهدیدات و اقداماتی چون تحریم هایی که به صورت منظم قبل از هر دور از مذاکرات از سوی آمریکا بر علیه ایران اعمال می شود، بیش از آن‌که مقدمه اقدام نظامی واقعی باشد، تلاشی برای تأثیرگذاری روانی بر روند مذاکرات است.

یک روز بعد هم خبر برکناری مایک  والتز مشاور امنیت ملی ترامپ و معاونش الکس وانگ به علت درز اخبار محرمانه نظامی در شبکه سیگنال نشان داد در تیم تصمیم گیری در سیاست خارجی امریکا تغیرات مهمی در راه است که شاید به نفع مذاکرات با ایران نباشد.

باوجود همه این اتفاقات هنوز کفه امیدواری به حصول توافق ایران و امریکا سنگین تر است و به نظر میرسد همانطور که وزیر خارجه ایران اعلام کرده اگر تحریم ها لغو شود وحق غنی سازی اورانیوم تحت نظارت اژانس بین المللی انرژی اتمی به رسمیت شناخته شود حاشیه سازی های مخالفان توافق به نتیجه نخواهد رسید مگر انکه امریکا در روند مذاکرات ٬فرمان  خود را بجای توافق به سوی تحمیل یکجانبه خواسته های خود بچرخاند که در این شرایط تهران به هیچ وجه به توافق تن نخواهد داد.

نشست تخصصی کلان روایت خاورمیانه

 

پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه با همکاری موسسه پژوهشی اندیشه و قلم برگزار می کند؛

❇️ موضوع ؛ کلان روایت آینده خاورمیانه

🔆 با ارایه ؛

🔺دکتر امیر دبیری مهر:
مدیرگروه پژوهشی مطالعات سیاسی ‌و رسانه ای اندیشه و قلم
/ روندشناسی سیاست امریکا در خاورمیانه و موانع آن : گذار از امنیت به بازار

🔺دکتر رسول بابایی : پژوهشگر ارشد علوم سیاسی و عضو هیات علمی موسسه پژوهشی اندیشه و قلم
/ سناریوهای متصور برفرایند مذاکرات ایران و امریکا و متغیرهای موثر بر آن

⏰زمان ؛ پنج شنبه هجدهم اردیبهشت ۱۴۰۴ ساعت ۱۶ تا ۱۹

🏛️مکان ؛ بلوار کشاورز ، خ نادری ، پلاک شش

علاقمندان برای اطلاع از شرایط شرکت در این دوره تخصصی که همراه با ارایه گواهی نامه معتبر است می توانند به آی دی های متصل به شماره زیر در شبکه های اجتماعی پیام دهند.
09201052183

 

۱۰ دلیل که نشان می دهد که ایران تمایلی به جنگ با امریکا ندارد

با افزایش تنش‌ها در منطقه و تهدیدات از سوی آمریکا و اسراییل٬  گمانه‌ها درباره احتمال درگیری نظامی میان ایالات متحده و ایران افزایش یافته  با این حال، دلایلی وجود دارد که نشان می دهد وقوع چنین جنگی  بعید است و رجزخوانی های طرفین بیشتربرای تقویت مواضع در مذاکرات اتی است تا امتیازهای بییشتری به دست اورند. مهترین دلایل پرهیز ایران از جنگ با عبارتند از :

 

  • مشی کلی ایت الله خامنه ای در ۳۵ سال رهبری جمهوری اسلامی جلوگیری از جنگ بوده است . این سیاست ایت الله خامنه ای در چند مقطع بطور واضح نشان می دهد ایشان أصلا تمایلی به درگیر کردن ایران در جنگ ندارد. پرهیز از درگیری با طالبان در سال ۱۹۹۸ بعد از قتل دیپلماتهای و خبرنگاران ایرانی در مزار شریف ٬ جلوگیری از جنگ با امریکا در دوره جرج بوش پسر بعد از حملات ۱۱ سپامبر۲۰۰۱ در قالب همکاری با واشنگتن علیه تروریست های القاعده٬ پرهیز از تشدید تنش ها با امریکا بعد از ترورسردار قاسم سلیمانی در سال ۲۰۱۹در عراق و اخرین مورد اجرا نشدن سومین حمله موشکی به اسراییل با عنوان وعده صادق ۳ شواهدی بر این ادعاست که رهبر جمهوری اسلامی هرچند تمایلی به رابطه با امریکا ندارد و واشنگتن را قابل اعتماد نمی د اند اما تمایلی برای جنگ با امریکا نیز ندارد.

 

  • دومین دلیل به هزینه‌های نجومی جنگ مربوط می شود

نشریه فوربس گزارش داده که هزینه درگیری نظامی با ایران حتی در مقیاس محدود، می‌تواند در سه ماه نخست برای امریکا بین ۶۰ میلیارد تا ۲ تریلیون دلار باشد. این هز ینه سنگین فقط به امریکا و اسراییل بعنوان اغاز کننده جنگ احتمالی به ایران تحمیل نمی شود بلکه ایران نیز تمایلی به پرداخت  هزینه های سنگین رویارویی با امریکا  در شرایط اقتصادی کنونی خود ندارد. هر چند بودجه های نظامی ایران در سال ۲۰۲۵ افزایش قابل توجهی داشته اما این افزایش بیشتر جنبه دفاعی و بازدارنده دارد . بخش عمده ای از بودجه های دفاعی در ایران برای پرداخت حقوق نیروهای مسلح و تحقیقات علمی در حوزه صنایع دفاعی هزینه می شود . وضع عمومی مالی دولت ایران با توجه به کسری بودجه و کاهش  ارزش پول ملی و افزایش تورم أصلا مناسب ورود ایران به جنگ نیست و مقامات ایرانی بهتر از دیگران به این مساله توجه دارند.

 

  • اولویت اول ایران در سیاست خارجی حفظ روابط خوب با کشورهای هسایه ایران بويژه کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس است . ایران با وجود اختلافاتی که با برخی کشورهای عربی دارد اما بخاطر حجم وسیع مبادلات تجاری با این کشور مانند امارات متحده عربی و حضور ایرانیان بسیار زیاد در این کشور به هیچ وجه مایل نیست روابط فیمابین خدشه دار شود . هر گونه درگیری نظامی ایران و امریکا ناخواسته بر روابط ایران و کشورهای همسایه ایران اثرات مخرب خواهد گذاشت و منافع ملی ایران تحت الشعاع قرار خواهد گرفت . هر چند برخی کشورهای عربی رسما اعلام کرده اند اجازه نخواهند داد امریکا از خاک انها علیه ایران اقدامی انجام دهد

 

  • درگیری نظامی ایران و امریکا موجب میدان داری تندروهای سیاسی و نظامی در ایران خواهد شد برای مثال هر چند رهبر جمهوری اسلامی رسما اعلام کرده ایران از فعالیتهای هسته ای به دنبال ساخت بمب اتم نیست اما تحمیل یک جنگ علیه ایران طرفداران ازمایش بمب هسته ای در ایران را در موضع برتر قرار می دهد. هشداری که علی لاریجانی چند روز پیش به ان اشاره کرد . جمهوری اسلامی در شرایط غیر جنگی نیازی به بمب هسته ای ندارد اما اگر بواسطه تهدیدات نظامی موجودیت خود را در خطر ببیند احتمال دارد در برابر فشار تندروهایی طرفدار اتمی شدن ایران تسلیم به سوی ازمایش بمب اتم برای بازدارندگی حرکت کند. که این مساله هم پیامدها و نتایج پیچیده ای برای ایران دارد که تهران تمایلی به وارد شدن در این فضا ندارد.

 

  • ایران متحدان قدرتمندی در خاورمیانه دارد که در سال گذشته از جانب اسراییل ضربه های سنگینی خوردند اما نابود نشدند . گروههایی ماند حوثی های در یمن ٬ حشد الشعبی در عراق ٬ حزب الله در لبنان و حماس در فلسطین . در صورت رویارویی نظامی ایران و امریکا این گروهها بیکار نخواهد نشست و تماشاگر نخواهند بود و سطح تنش در منطقه فراگیر تر و چند لایه خواهد شد و خسارتهای طرفین بطور تصاعدی بالا خواهد رفت وضعیتی که ایران تمایلی به ان ندارد . از نگاه تهران این نیروهای مقاومت نیاز به بازسازی سازمای و بازیابی قدرت خود در سالهای اینده دارند و ورود انها به یک جنگ منطقه ای مانع از این هدف مهم است

 

  • مردم ایران هر چند همواره در تاریخ در برابر دشمن خارجی یکپارچه مقاومت کرده اند اما در شرایط کنونی تمایلی به ورود ایران به یک جنگ ندارند و خواستار استفاده دولت از ظرفیتهای دیپلماسی برای حل و فصل اختلافات و مشکلات بین تهران و واشنگتن هستند. روزانه دهها تحلیل گر و کارشناس ایران درباره ضرورت پرهیز از ورود به جنگ با امریکا سخن می گویند و مقاله می نویسند. بسیاری از شهروندان ایرانی تبار امریکا نیز موضع مشابهی دارند و درگیری نظامی را برای ایران و امریکا زیانبار می دانند.
  • البته در مقابل دواقلیت جنگ طلب هم به دیگری نظامی ایران و امریکا تمایل نشان می دهند. دسته اول گروههای افراطی داخل ایران که وقوع یک جنگ را فرصت مناسبی برای خودنمایی و تسویه حسابهای سیاسی با مخالفین خود می دانند و گروه دوم اپوزیسیون خشونت طلب جمهوری اسلامی در خارج از کشور هستند که وقوع جنگ را فرصت مناسبی برای براندازی نظام جمهوری اسلامی می دانند و حاضر هستندمنافع ملی ایران را قربانی مطامع سیاسی خود کنند.

    –            

  •        ایران برای جلوگیری از جنگ تحرکات و فعالیتهای دیپاماتیک وسیعی را اغاز کرده است . روابط خوب ایران با روسیه و چین و نفوذ این دو کشور در نظام بین الملل می تواند نقش بازدارنده ای برای امریکا ایفا کند. روابط خوب ترامپ و پوتین نیز می تواند در کاهش تنش بین ایران و امریکا کمک کند. در حال حاضر روسیه قوی ترین و مهمترین متحد نظامی وامنیتی ایران است و از سویی امریکا تمایل ندارد بخاطر بحران اوکراین با مسکو وارد چالش جدیدی شود. چین هم بخاطر حجم سرمایه کذاری در خاورمیانه و منافع اقتصادی خود که در اینده رقیب اصلی اقتصاد امریکا خواهد شد أصلا به بالاگرفتن تنش ها در منطقه تمایل ندارد و از همه ابزارهای خود برای جلوگیر ی از جنگ استفاده می کند و ایران به خوبی از این متغیرها برای جلوگیری از جنگ بهره برداری می کند.۷. اولویت داشتن چالش‌های دیگر برای واشنگتن:

  •         ایران از اسیب بازار جهانی انرژی در پی وقوع جنگ پر منطقه بیش از دیگران اگاه است و اینکه می تواند

     نقش مهمی در امنیت انرژی منطقه ایفا کند و اینکه  هرگونه درگیری نظامی می‌تواند به جهش شدید قیمت نفت منجر شود، که تأثیرات مستقیم بر اقتصاد جهانی، از جمله آمریکا و چین و اروپا خواهد داشت بر همین أساس در تبلیغات رسانه ای خود مکرر هشدار می دهد که پیامدهای ناگوار اقتصادی او دود غاز جنگ در منطقه به چشم همه کشورهای جهان خواهد رفت و مسوولیت ان بر عهده اغاز کننده جنگ و کشور متجاوز یعنی امریکا و اسراییل است . این سیاست رسانه ای و تبلیغاتی نقش مهمی در خوشتنداری امریکا ایفا می کند .

  •   ایران بویژه مقامات نظامی ایران بارها به وجود ۵۰ پایگاه نظامی امریکا در منطقه که در تیر رس موشکهای ایرانی هستند اشاره و تهدید کرده اند اگر امریکا به ایران حمله نظامی کند این حمله بی پاسخ نخواهد ماند و امریکا تلفات انسانی و خسارت مالی و از همه مهمتر اعتباری خواهد شود و ابهت امریکا به شدت خدشه دار شده و حتی می تواند موجب شکل گیری جنبش ضد جنگ در داخل امریکا شود . همین مواضع ایران در خویشتنداری وااشنگتن تا این لحظه اثر گذار بوده است .

  •  در صورتی که جنگی به ایران تحمیل شود ایران  علی رغم سیاست های جاری خود از چارچوب‌های بین‌المللی و پروتکل های محدود کننده فعالیتهای هسته ای و نظامی خارج می شود و برهمین أساس مایل است بخاطر جنگ در سیاست های کلی خود تجدید نظر کند .

            

‏ ‏۶ شرط ایران برای مذاکره سازنده با امریکا

منبع : روزنامه النهار چاپ بیروت به قلم امیر دبیری مهر

روز چهارشنبه همزمان با سفر انور قرقاش دیپلمات سرشناس اماراتی به تهران که حامل نامه دونالد ترامپ به ایت الله خامنه ای بود و دیدار او با عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران / ایت الله خامنه ای نیز در یک سخنرانی عمومی در ادامه موضع گیری های چند هفته اخیر درباره مذاکره با امریکا  از موانع و علت مخالفت خود با مذاکره به دولت کنونی امریکا سخن گفت .

ایت الله خامنه ای در این سخنرانی گفت هنوز نامه ترامپ به دست او  نرسیده اما در سخنرانی خود به ۶ مانع اصلی مذاکره و توافق احتمالی با امریکا اشاره کرد که با وجود انها امکان مذاکره با امریکا وجود ندارد .به عبارت دیگر و با برداشتی متفاوت می توان گفت به نظر رهبر جمهوری اسلامی که تصمیم گیرنده اصلی در حوزه سیاست خارجی ایران است اگر این ۶ مانع برطرف شود امکان مذاکره سازنده با امریکا وجود دارد.

واقعیت این است که حساسیت این موضوع یعنی مذاکره ایران و امریکا در حدی است که ایت الله خامنه ای ترجیح می دهد خودش در تریبون های عمومی و با صراحت و شفافیت  سیاست های ایران را اعلام کند بجای وزارت خارجه و دیپلماتها درباره این مساله نقش دیپلمات عالی رتبه ایرانی را ایفا کند تا سیاستهای مد نظر او بدون واسطه و با صراحت مطرح و مورد ارزیابی طرف امریکایی قرار گیرد.

در فضای رسانه ای و سیاسی ایران در چند هفته اخیر از مواضع متعدد رهبر جمهوری اسلامی اینگونه استباط  شده که باب مذاکره با امریکا کاملا بسته است و احتمال تقویت جنگ و درگیری نظامی بالا رفته بویژه که ترامپ هم اعلام کرد ایران باید بین دو گزینه مذاکره و برخورد نظامی یکی را انتخاب کند. اما  برخلاف تفسیرو  تحلیل های جاری در داخل ‌و خارج از ایران  از مواضع ایت الله خامنه ای مبنی بر مخالفت قطعی ایشان با هر گونه مذاکره با امریکا ، تحلیل محتوای دقیق و ناظر به گفتمان و سبک مدیریتی او در سالها ی اخیرنشان می دهد رهبر ایران بطور مطلق با مذاکره با امریکا مخالفت ندارد چنانچه در سال گذشته نیز اجازه مذاکره به مقامات مربوطه داده است  . در شرایط کنونی هم او ۶ شرط و ملاحظه دارد که اگر امریکا انها را در نظر بگیرد امکان اغاز مذاکرات است . براساس سخنان و تصمیمات رهبر ایران بویژه در سخنرانی اخیر ایران وارد مذاکراتی می شود که

 

‏اولا منجر به رفع تحریم ها و فشارهای اقتصادی شود

‏دوما موجب تشدیدفشارها و‌طرح مطالبات جدید از جانب امریکا بویژه در حوزه نظامی نشود

‏سوما امریکا در خصوص تعهد به نتایج توافق احتمالی تضمین ارایه دهد

‏چهارم گزینه جنگ از ایران کنار گذاشته شود

پنجم حقوق هسته ای ایران به رسمیت شناخته شود

‏وششم دولت ترامپ اعتماد از دست رفته دور قبلی ریاست جمهوری خود نزد ایران را بازسازی کند.

او حتی به صراحت گفت ایران طرفدار جنگ نیست اما درصورت اقدام علیه ایران اقدام متقابل خواهد کرد.

‏نکته مهم دیگر این است که برخلاف تصور برخی  رویکرد رهبر ایران  درقبال مذاکره با امریکا  در وضع کنونی کاملا واقع گرایانه و عاری از ملاحظات صرفا ایدئولوژیک و احساسی است ودرواقع انچه بعنوان موانع مذاکره با امریکا مطرح شده به عبارت دیگر شروط ایران برای مذاکره است که بطور علنی از جانب مقام اصلی تصمیم گیر در ایران مطرح شده است .

‏بر این أساس می توان گفت تا زمانی که معلوم شود ترامپ در نامه خود به رهبر ایران چه خواسته هایی مطرح کرده است ایران در واقع پیشاپیش پاسخ نامه ارسالی ترامپ با طرح شروط خود  داده است و تهران بطور علنی اعلام کرده  صرفا با درنظر گرفتن این شش ملاحظه می تواند وارد گفتگو و مذاکره با امریکا  شود.از این رو نمی توان پرونده مذاکره با امریکا را در مقطع کنونی بسته تلقی کرد بلکه می توان گفت  مذاکرات در بالاترین سطح در حال جریان است

 

 

مذاکره و شرط گذاری ایران و امریکا در تریبون های عمومی

منبع : روزنامه النهار العربی نوشته دکتر امیر دبیری مهر

۲ روز بعد از اینکه دونالد ترامپ رییس جمهورامریکا اعلام کرد برای رهبر جمهوری اسلامی نامه ای برای اغاز مذاکرات سیاسی نوشته است ایت الله خامنه ای در دیدار مقامات کشوری و لشکری با رد این درخواست اعلام کرد امریکا به دنبال مذاکره نیست بلکه با قلدری دنبال  تحکم و تحمیل خواسته های خود به ایران است و به همین دلیل  این خواسته ها از جانب ایران پذیرفته نمی شود. رهبر ایران بطور ضمنی به موضوعات درخواستی  ترامپ برای مذاکره هم اشاره کرد از جمله فعالیتهای هسته ای ٬ توان دفاعی و موشکی و توانایی های بین المللی که به نظر می رسد منظور او نیروهای نیابتی ایران در خاورمیانه است . ایت الله خامنه ای در این سخنرانی  نه تنها جواب رد به ترامپ داد بلکه به بیانیه چند روز پیش سه کشور اروپایی در باره عمل نکردن ایران به تعهدات هسته ای هم واکنش نشان داد و با انتقاد از عمل نکردن کشورهای اروپایی به تعهدات خود در برجام  در سالهای گذشته ٬ انها را بی چشم و رو خواند.

 

غیر از مواضع شفاف ایت الله خامنه ای ٬دو نشانه در این جلسه وجود داشت که حتی اگر او سخنرانی هم نمی کرد حاکی از مخالفت او با پیشنهاد مذاکره ترامپ بود اول ایه ۱۵۹ سوره ال عمران  که در بالای سر او ودر بالای مجلس نصب شده بود که ا ذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ و دوم نشستن فرماندهان ارشد نظامی و انتظامی ایران در سمت راست او که در گذشته سابقه نداشت . این دو نشانه در کنار سخنان ایت الله خامنه ای نشان می دهد جمهوری اسلامی قصد کوتاه امدن و عقب نشینی از سیاستهای مورد اختلاف خود با امریکا و اروپا را ندارد. یعنی ایران  حاضر نیست درباره ۵ موضوع زیر مذاکره کند

  • کاهش غنی سازی اورانیوم از ۶۰ درصد به زیر ۲۰ درصد
  • کاهش میزان اورانیوم غنی شده که گفته می شودبالغ بر ۲۷۵ کیلوشده
  • دسترسی نامحدود به بازرسان اژانس بین المللی انرژی اتمی
  • توان دفاعی ایران بویژه برد موشکهای بالستیک
  • توقف حمایت همه جانبه از نیروهای مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین و یمن

 

البته به نظر می رسد ایت الله خامنه ای در این سخنان و مواضع قبلی خود بطور کلی راه مذاکره را نبسته بلکه بجای میز مذاکره در حال اجرای دیپلماسی اشکار وعلنی با ترامپ است تا با طرح خط قرمزهای جمهوری اسلامی است ٬ترامپ را وادار کند  پیشنهادهای جدیدتر وجذاب تر ارایه کند که برای ایران پذیرفتنی باشد.

اما مساله مهم واساسی که ذهن و توجه ناظران بین المللی و افکارعمومی ایران را بیشتر به خود جلب کرده پیامدهای این موضع گیری ایت الله خامنه ای و واکنش احتمالی امریکا و اسراییل است و اینکه ایا ایران با این سیاست به سوی درگیری نظامی خواهد رفت یا خیر؟ به نظر می رسد فعلا همه اتفاقات مطابق میل اسراییل پیش می رود دولت اسراییل و نتانیاهو بطور اشکار وعلنی مخالف مذاکره ایران و امریکا و دستیابی به توافق هستند و از امریکا می خواهند که با حمایت نظامی و سیاسی از انها فضایی فراهم شود که اسراییل بتواند تاسیسات اتمی ایران را مورد هدف نظامی قراردهد. امریکا قبل ازاقدام نظامی مایل است از طریق دیپلماسی به خواسته های خود دست یابد بویژه  که دونالد ترامپ نیم نگاهی نیزبه اخذ جایزه صلح نوبل دارد .ترامپ اگر بتواند بعد از برقراری اتش بس در غزه ٬ به جنگ روسیه واوکراین هم پایان دهد و با ایران هم به توافقی دست یابد حتما جایزه صلح نوبل را خواهد گرفت اما ایران تا کنون دستور کار پیشنهادی ترامپ برای مذاکره را نپذیرفته . برخی اخبار غیر رسمی می گوید ایران از طریق عربستان پیام داده که در صورت هر گونه حمله نظامی به ایران ٬ به همه پایگاههای امریکایی که در این حمله مشارکت داشته باشند در هرکشوری که باشند حمله موشکی خواهد کرد و این یعنی اغاز یک جنگ بزرگ در خاورمیانه .همچنین اخباری هم منتشر شده که نیروی هوا فضای سپاه خود را برای سومین حمله به اسراییل تحت عنوان وعده صادق ۳ اماده کرده است .

در نتیجه می توان گفت ماههای اینده برای ایران و امریکا و اسراییل ماههای پر اضطرابی خواهد بود ومعلوم نیست  برایند اهداف کاملا متضاد این سه کشور به چه رخدادی منجر می شود

اسراییل می خواهد با کمک امریکا تاسیسات هسته ای ایران را نابود کند

امریکا می خواهد با گرفتن امتیازات بزرگ با ایران توافق کند و

ایران نیز حاضر نیست حتی یک قدم از سیاست های خود عقب نشینی کند و فشارهای اقتصادی و تحریم ها را نیز نقطه ضعف خود برای پذیرش درخواستهای امریکا نمی داند و رهبر ایران مکررا می گوید می توان مشکلات اقتصادی را بدون باج دادن به امریکا حل کرد.

تحليلات سياسية ودولية نشرها الدكتور أمير دبيري مهر في جريدة النهار العربي الصادرة في بيروت

ايران 27-02-2025 | 07:04

إيران أمام خطر مواجهة صدمة روسيّة جديدة

تسود تكهنات لدى بعض المحللين الإيرانيين، بمن فيهم أحمد زيد أبادي، عن استعداد روسي لسحب البساط من تحت قدمي إيران مجاراة لأميركا في قضايا سوريا وغزة ولبنان، وللاستجابة للرؤية الأميركية، مقابل مواقف واشنطن الداعمة لموسكو.

ايران 21-02-2025 | 13:02

قائد عسكري إيراني كبير: جاهزون لتنفيذ الهجوم الثالث على إسرائيل

 أعلن قائد القوات الجوفضائية في الحرس الثوري العميد أمير علي حاجي زادة أن الهجوم الإيراني الثالث على إسرائيل تحت عنوان “الوعد الصادق 3” سيُنفذ.

لینک اصل مقاله

ايران 07-02-2025 | 07:25

الجفاف في إيران: تهديد جديد لبلد يعاني اقتصادياً واجتماعياً

إن بيع الطاقة بأسعار مخفوضة لم يعد ممكناً استمراره في الظروف التي انكمش فيها الاقتصاد الإيراني وضعف على خلفية العقوبات الأميركية، كما أن الحكومة منهمكة في دراسة الخيارات التي تساعد على رفع أسعار  الطاقة.

لینک

 

احتمال شوک بزرگ دوم به ایران از جانب روسیه

امیز دبیری مهر

روسیه و ایران در فرایندی که منجر به سقوط حکومت بشار اسد شد نقش منفعلی داشتند و نتوانستند همچون 14 سال گذشته  از بشار اسد حمایت کنند تا حکومت او استمرار یابد . روسیه تنها کاری که کرد انتقال امن بشار اسد به بند لاذقیه و از انجا به مسکو بود.  همان زمان این گمانه زنی مطرح بود که روسیه با امریکا و ترکیه توافق لازم را برای انتقال کم هزینه قدرت دردمشق به نفع مخالفین بشار  انجام داده و ایران را در حمایت از سوریه تنها گذاشته است .به شکل سنتی از گذشته ایران در زمین و روسیه در هوا ؛ از دولت بشار اسد پشتبانی نظامی می کردند اما در تحولات اخیر این اتفاق نیفتاد و قدرت در سوریه به دست مخالفان بشار به رهبری هیات تحریر الشام و جولانی افتاد.

این فصل اول سیاست جدید روسها درباره ایران بود که چندان برای تهران رضایت بخش نبود . در فصل دوم و از سوی دیگر؛  بعد از روی کار امدن ترامپ در امریکا نیز مشخص بود برقراری اتش بس در غزه و پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین در صدر برنامه های کاخ سفید قرار دارد . در این راستا اتش بس در غزه بلافاصله برقرار و سپس نوبت اوکراین شد. مواضع ترامپ و دیگر مقامات امریکایی علیه زلنسکی رییس جمهور اوکراین ؛ عدم دعوت از اوکراین در مذاکرات صلح در ریاض عربستان ؛ حمایت صریح امریکا از تجزیه  4 استان شرقی اوکراین از جمله منطقه زرخیز دونتسک به نفع روسیه نشان داد واشنگتن و مسکو بر سر اوکراین  یک توافق بزرگ پشت پرده کردند . گفته می شود  امریکا در سه سالی که از حمله روسیه به اوکراین می گذرد حدود 18 میلیارد دلار به نفع اوکراین هزینه کرده و چرخش 180 درجه ای واشنگتن در هفته های اخیر نشان می دهد منفعت بزرگتری را هدف قرار داده است تا حدی که بین مواضع اتحادیه اروپا و امریکا درباره اوکراین بویژه درخصوص عضویت اوکراین در ناتو اختلاف جدی ایجاد شد و صدر اعظم المان اعلام کرده اروپا باید به فکرسیاست  مستقل از امریکا باشد. این روند با رای مخالف  امریکا به قطعنامه ضد روسی 25 فوریه مجمع عمومی سازمان ملل تکمیل و نشان داد واشنگتن بطور همه جانبه در قضیه اوکراین با روسیه همراه است . اما نکته مهم  اینجاست امریکا بویژه در دوران ریاست جمهوری ترامپ بدون گرفتن یک یا چند امتیاز ارزشمند حاضر نیست با روسیه چنین معامله بزرگی کند و رابطه خوب فردی بین ترامپ و پوتین هم نمی تواند این مساله را تحلیل کند.

یک گمانه جدی که برخی از تحلیل گران در ایران از جمله احمد زید ابادی مطرح کردند این است که روسیه در قبال مواضع اخیر امریکا به نفع مسکو حاضر خواهد شد در مساله سوریه و غزه و لبنان همسو با امریکا؛  پشت ایران را خالی کرده و نظر واشنگتن را تامین کند . در گمانه زنی بدبینانه و خطرناک تر اینکه روسیه در این توافق پشت پرده حاضر شود اطلاعات راهبردی ایران در حوزه نظامی را به امریکا و اسراییل ارایه دهد تا در صورت تصمیم حمله نظامی به ایران مورد استفاده قرار گیرد. هنوز هیچ اطلاعات و اسنادی در تایید یا رد این گمانه زنی ها منتشر نشده و شاید هم نشود اما یک مساله تقریبا اشکار است که امریکا و روسیه در حال نزدیک شدن به یک معامله و توافق بزرگ هستند که احتمالا یکی از موضوعات آن ایران است . از جمله محورهای این توافق می تواند فشار به ایران برای پذیرفتن شروط امریکا درباره فعالیتهای هسته ای باشد .بسیاری از کارشناسان در ایران  از سالها قبل بارها هشدار داده بودند که نباید سیاست ((نه غربی )) در جمهوری اسلامی انقدر پررنگ شود که سیاست ((نه شرقی )) زیرپا گذاشته شود و همانطور که چین در دور اول ریاست جمهوری ترامپ در پرداخت پول نفت ایران تحت فشار امریکاکوتاهی کرد روسیه نیز در این دوره احتمال دارد منافع کلان خود از جمله رفع تحریمها را  بر همکاری های دوجانبه با ایران ترجیح داده و تهران را در برابرسیاستهای خصمانه امریکا و اسراییل تنها بگذارد .سفر سه شنبه لاوروف وزیرخارجه روسیه به تهران به دعوت همتای ایرانی او نیز در همین چارچوب یعنی پاسخ به نگرانی های ایران قابل ارزیابی است .

خشکسالی در ایران تهدیدی نوین علیه سرزمینی کهن

منبع : روزنامه التهار العربی چاپ بیروت نوشته امیر دبیری مهر

رسانه های ایران با اشاره به کاهش ۵۷ درصدی ظرفیت سدهای این کشور ٬ این احتمال را مطرح کرده اند که آب در تابستان اینده درایران سهمیه‌بندی شود. این درحالی است که امسال ایران با ناطرازی وکمبود برق وگازهم مواجه بود وهمین مساله موجب نارضایتی عمومی شده . ایران از معدود کشورهایی است که اب و برق وگاز وبنزین وگازوییل را با سوبسید و قیمت بسیار پایین به مردم می فروشد ولی بخاطرقدرت خرید پایین اکثر مردم بازهم نارضایتی وجود دارد. ارزان فروشی حامل های انرژی در شرایطی که اقتصاد ایران بخاطرتحریم های امریکا کوچک وضعیف شده عملا قابل تداوم نیست و دولت در حال بررسی گزینه هایی است که قیمت حامل های انرژی را افزایش دهد.اما مساله اب متفاوت است و می تواند به سرعت بحران ساز شود چنانچه در سالهای اخیر دراصفهان و خوزستان چند بار به اعتراضات مردمی منجر شد.

در حال حاضر ۶ سد مهم ایران  کمتر از ۱۰ میلیون مترمکعب آب دارند و برخی سدهای جنوب ایران  کاملا خالی‌اند. همچنین ورودی آب به سدها نسبت به سال گذشته با ۵ درصد کاهش  به ۶میلیارد مترمکعب رسیده است. و در مقابل خروجی آب سدها نیز افزایش یافته و به ۸ میلیارد مترمکعب رسیده .این یعنی کمبود۲ میلیارد متر مکعب اب در تابستان اینده.

به همین دلیل عباس علی‌آبادی وزیر نیروی ایران گفته چاره ای جز مدیریت مصرف و برخورد جدی با پر مصرف ها وجود نداردو احتمال سهمیه بندی اب درتابستان اینده بالاست. گفتنی است  ۸۹ درصد اب در ایران در بخش کشاورزی٬ ۹ درصد برای شرب و ۲ درصد درصنعت مصرف می شود.

اولین نشانه های بحران اب در ایران چند سال پیش با خشک شدن دریاچه ارومیه درشمال غرب ایران ظهوریافت واعتراض طرفداران محیط زیست  را برانگیخت تا جایی که دولت تا ۱۵۰ میلیون دلار برای احیای دریاچه ارومیه تخصیص داد . اما کاهش بارش در ایران ٬ پهنه های طبیعی و محیط زیستی دیگری را نیز تهدید می کند از جمله خلیج گرگان درشمال شرق ایران که گفته شده تا ۵ سال دیگر کاملا خشک خواهد شد.

 

بحران خشکسالی مختص ایران نیست  با یک درجه گرم شدن کره زمین در صد سال اخیر٬  دوسوم مردم جهان با خطر بی ابی و کم ابی مواجه هستند اما ایران به دلایلی شرایط سخت تری دارد زیرا درحال گذر از دوره ۳۰ ساله خشکسالی است وبخاطرمصرف بی رویه  وغیر مکانیزه بویژه در بخش کشاورزی وسو مدیریت ٬ منابع اب زیرزمینی ایران  نیز به شدت کاهش یافته. ایرانیان هزاران سال با تکیه برمدیریت قنات به تمشیت امورخود واقتصاد مبتنی برکشاورزی میپرداختند اما الان  تنها ۱۲۰میلیارد مترمکعب درذخایر زیر زمینی ایران باقی است و ۴۵ درصد از ۹۰۰ هزار چاه عمیق در ایران غیرمجاز است .

سازمان ملل می گوید  ۴۵ کشور مانند ایران  درمعرض خشکسالی هستند حتی  ۴۷ درصد از قاره اروپا تحت تاثیر خشکسالی است این یعنی دو سوم جمعیت جهان اما وضع ایران به  دلایل  زیر بحرانی تر است:

أولا میزان بارش باران در ایران یک سوم متوسط بارش در جهان است

دوما بیش از ۸۵ درصد ازتمام مناطق ایران با مشکل خشکسالی مواجه هستند.

سوما ایران با بیش از ۳۴ میلیون هکتار بیابان از جمله کشور‌های خشک و بیابانی درمنطقه و جهان شناخته می‌شود.

یکی ازپیامدهای خسارت بارخشکسالی ٬کوچ و مهاجرت اجباری مردم است و تا سال ۲۰۵۰ پیش بینی می شود بیش از ۲۰۰ میلیون نفراز مردم جهان به دلیل خشکسالی، کمبود آب وبالا آمدن سطح دریا مجبور به مهاجرت شوند مساله ای که در ایران نیز بطور محسوسی مشاهده می شود و هزاران ایرانی ساکن مناطق مرکزی ایران برای خرید زمین و ملک به شمال ایران و استانهای همجوار دریای خزرهجوم برده اند و همین مساله موجب بروز مشکلات جدید در مناطق ساحلی شده .

غیر از مسایل زیست محیطی ٬ بحران آب یکی از مهم‌ترین بحران‌هایی ا‌ست که در کمین اقتصاد ایران است.خشکسالی در درجه اول بر سهم ۸ درصدی بخش کشاورزی بو سهم ۱۴ درصدی بخش صنعت در اقتصاد ایران اثر منفی می گذارد اما ازهمه اینها مهم تنش های ابی است که می تواند به منازعات اجتماعی ٬ جابجایی هاُی جمعیتی با پیامدهای سیاسی و اقتصادی و اجتماعی منجر شود. بنابر این در ماههای اینده نمی توان از مسایل مربوط به کمبود اب و خشکسالی در ایران به اسانی چشم پوشید.