تشدید منازعات سیاسی در ایران در پی تهدید اجرای مکانیسم ماشه

 

امیر دبیری مهر

نمایندگان بریتانیا و فرانسه و المان  در سازمان ملل روز جمعه ۲۹ اوت یک روز پس از آغاز روند ۳۰ روزه برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در بیانیه‌ای مشترک پیشنهاد کردند که اعمال دوباره تحریم‌ها که به آن «بازگشت فوری تحریم‌ها» یا «اسنپ‌بک» گفته می‌شود می‌تواند تا شش ماه به تعویق بیافتد، به شرط اینکه:

ایران به بازرسان هسته‌ای سازمان ملل اجازه دسترسی بدهد، نگرانی‌ها درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را رفع کند و وارد گفت‌وگو با ایالات متحده شود.

اما امیرسعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل یک روز بعد اعلام کرد که «ایران به دیپلماسی متعهد است اما زیر فشار تهدیدها مذاکره نخواهد کرد.» وی اقدام کشورهای اروپایی برای فعال کردن مکانیزم بازگشت فوری تحریم‌ها را نقض تعهدات بین‌المللی خواند.

بر این اساس اگر ایران تا پایان ماه سپتامبر شروط سه کشور اروپایی را نپذیرد ایده بازگشت  تحریم های سازمان ملل در دستور کار شورای امنیت سازمان ملل قرار می گیرد. از ۱۵ عضو شورای امنیت در حال حاضر روسیه و چین و پاکستان و الجزایر به نفع ایران و ۷ کشور  یعنی بریتانیا فرانسه اسلوونی دانمارک یونان  لتونی و امریکا علیه ایران رای خواهند داد اما رای  کشورهایی  مانند  گویان کره جنوبی سیرالیون و پاناما  معلوم نیست .

به گفته یک مقام ایرانی به النهار که خواست نامش فاش نشودامریکا بعد از جنگ ۱۲ روزه اسراییل علیه ایران تمایلی برای مذاکره با ایران نشان نداده. این بدین معناست که احتمال بازگشت تحریم ها علیه ایران بالاست .

همین مساله در ایران اختلافات در باره برنامه راهبردی جامع اقدام مشترک Joint Comprehensive Plan of Action

که در ایران با عنوان برجام یا توافق هسته ای ایران و غرب نامیده می شود را بالا برده و اختلافات موافقان و مخالفان ان را تشدید و این سوژه را به مهمترین موضوع رسانه ها و شبکه های اجتماعی ایران تبدیل کرده است .

مخالفین برجام که بیشتر طرفداران وحامیان سعید جلیلی رقیب مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست جمهوری هستند نوک پیکان اتهامات خود را متوجه حسن روحانی و محمد جواد ظریف کرده و می گویند  برجام توافق نامه خوبی برای ایران نبوده و مقامات ایرانی نباید ۱۰ سال پیش می پذیرفتند امکان  بازگشت تحریم ها یا اسنپ بک در ان گنجانده شود.

انها  ظریف و روحانی را سیاستمداران غرب گرا و خائن خوانده و می گویند برجام یک قرارداد استعماری بوده و وظریف را مورد نقد جدی قرار می دهند که چرا در ۱۰ سال پیش وجود مکانیسم ماشه را انکار کرده بود.

حتی برخی کاربران فضای مجازی به کنایه می گویند باید جواد ظریف ۷۵ سکه طلایی را که برای توافق برجام بعنوان پاداش دریافت کرده پس دهد! محاکمه شود.

علی اکبر صالحی وزیر اسبق امور خارجه که ان زمان بعنوان رییس سازمان انرژی اتمی ایران در مذاکرات حضور داشت نیز در مصاحبه ای اعلام کرده در سال ۲۰۱۵ که مذاکرات ایران و کشورهای موسوم به ۵+۱ در جریان بود روسیه مخالف گنجاندن اسنپ بک در برجام بوده اما به ان توجه نشده است .

 

اما موافقین می گویند برجام قرارداد خوب و راستای منافع ایران بوده که توانسته در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل  در سال ۲۰۱۵ همه قطعنامه های ۱۷۳۷ و ۱۷۴۷و ۱۸۰۳ و ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹شورای امنیت سامان ملل علیه ایران را که  بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ علیه ایران تصویب شده بود را  یکجا لغو کند  و ۱۰ سال کشور را در وضعیت عادی قرار دهد .

انها می گویند اگر برجام نبود معلوم نبود در ۱۰ سال گذشته تحریم های جهانی علیه ایران چه پیامدهای زیانبار اقتصادی و سیاسی داشت ؟ موافقین برجام همچنین می گویند همان کسانی که درگذشته قطعنامه های سازمان ملل را بی اهمیت می خواندند و باعث صدور انها شدند و با توافق جامع هسته ای با غرب مخالف بودند امروز از بازگشت مکانیسم ماشه خوشحال هستند و همه مشکلات کشور را ناشی از توافق نامه برجام می دانند.اشاره موافقین برجام به محمود احمدی نژاد و سعید جلیلی است که  قطعنامه های سازمان ملل در زمان ریاست جمهوری احمدی نژاد و مسوولیت  جلیلی بر شورای عالی امنیت ملی صادر شد. این گروه می گویند اسنپ بک در بدترین حالت ایران را به دورانی  باز می گرداند که سعید جلیلی با غرب مذاکرات بی فایده می کرد و بجای پیگیری منافع ملی سیاست مداران غربی را موعظه اخلاقی می کرد. مسعود پزشکیان رییس جمهور ایران نیز اخیرا گفت مخالفان برجام حق ندارند نگران اسنپ بک باشند زیرا هدف اسنپ بک وضعیتی است که مخالفان درگذشته کشور را در ان قرار داده بودند.

در عین حال عده ای نیز در ایران می گویند با توجه به اینکه بیشتر تحریم ها علیه ایران تحریم های یکجانبه امریکاست اسنپ بک تغییرزیادی در مبادلات مالی و تجاری ایران ایجاد نمی کند زیرا در ۱۰ سال گذشته ایران سازو کارهای فراوانی را برای خنثی سازی تحریم های بکار گرفته است .مطرح شدن نام بابک زنجانی در این روزها در همین راستا تحلیل می شود  بابک زنجانی تاجری است که در زمان اعمال تحریم های سازمان ملل٬ نفت ایران را می فروخت و بابت ان کارمزد زیادی دریافت می کرد و از این طریق به ثروت افسانه ای حدود ۵۰ میلیارد دلار دست یافت. او سپس به اتهام فساد مالی محاکمه و ۱۰ سال زندان بود اما اخیرا دوباره فعال و در رسانه های حضور پررنگی دارد و علیه رییس بانکر مرکزی ایران خط و نشان می کشد و او را متهم به گران فروشی طلاو ارز می کند.

این اختلاف نظر های سیاسی در حالی در ایران بالا گرفته است که بسیاری معتقدند در شرایطی که احتمال جنگ مجدد اسراییل علیه ایران وجود داد حفظ وحدت و یکپارچگی برای کشور ضروری است و اگرمکانیسم ماشه تا یک ماه دیگر  اجرا شود ضروری است همه نیروهای سیاسی در ایران برای حل این مشکل یک صدا شوند وافزایش  اختلاف و منازعه سیاسی و متهم کردن طرفین به خیانت و خطا هیچ مشکلی را حل نمی کند.

نکته ای که مسعود پزشکیان رییس جمهور ایران چند شب پیش و در هفته بزرگداشت دولت در ایران  گفت و اینکه او بیشتر از اسنپ بک نگران اختلافات داخلی در ایران است .

 

وضعیت ایران هشت روز  پس از حمله اسراییل: انسجام داخلی و فعال شدن دیپلماسی

منتشر شده در روزنامه النهار العربی در بیروت

امیر دبیری مهر

هشت روز از تجاوز اسراییل به ایران و پاسخهای موشکی ایران به تل اویو و حیفا گذشت .جنگی که با حمله هوایی اسراییل به فرماندهان ارشد نظامی ایران در نیمه شب ۱۳ جوون اغاز شد وعملا پس از ۳۶ سال بعد از پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران مجددا جنگی جدید به ایران تحمیل شد . با ادامه حملات اسراییل و کشته شدن دهها شهروند غیر نظامی موج وسیعی از خشم و نفرت نسبت به اسراییل در ایران شکل گرفت و مردم خواستار پاسخ کوبنده ایران به اسراییل شدند. مقامات ایرانی همواره هشدار داده بودند در صورت نیاز با توان موشکی خود سرزمین های اشغالی را مورد هدف قرار خواهد داد و این وعده از جمعه شب ۱۴ جوون اغاز شد و تا این لحظه هر شب ادامه پیدا کرده است و هدف اصلی موشکهای ایرانی تل اویو و حیفا بوده است . حملاتی که با وجود سانسور شدید در اسراییل گفته می شود ۷۸ کشته و ۳۲۰ نفر زخمی داشته است . در شبهای نخست موشکهای زیادی به سوی اسراییل پرتاب می شد که با وجود سامانه پدافندی اسراییل تعدادی ازانها به اهداف نظامی اسراییل برخورد می کرد اما در شبهای اخیر از تعداد موشکهای پرتابی ایرانی کاسته شده اما بطور دقیق تر به اهداف اصابت می کند . ترس و وحشت از مرگ و خرابی سرزمین های اشغالی را فراگرفته و تعداد زیادی از اسراییلی ها برای در امان ماندن از جنگ راهی قبرس شده اند. علت اسیب پذیری اسراییل کوچک بودن وسعت سرزمینی و جمعیت متراکم است .در اسراییل حدود ۱۰ میلیون جمعیت در ۲۲ هزار کیلومتر مربع زندگی می کنند. اما ایران سرزمینی است با ۶/۱ میلیون متر مربع مساحت و بالغ بر ۸۵ میلیون جمعیت و بطور طبیعی اسیب پذیری کمتری در برابر تجاوزات دشمن دارد. هرچند امار غیر رسمی از کشته شدن ۷۲۲ نفر و مجروح شدن ۲۵۴۶ نفر ایرانی در حملات اسراییل حکایت دارد. بعد از افزایش حملات هوایی به تهران در ۴ روز نخست و درخواست مقامات اسراییلی و بویژه دونالد ترامپ ریس جمهور امریکا  مبنی بر تخلیه تهران تعداد بسیاری زیادی از مردم تهران از شهر خارج شدند . اینترنت سه روز کاملا قطع شد و گشت های ایست و بازرسی در خیابانهای شهرهای بزرگ مستقر شدند . مقامات ایرانی اعلام کردند بسیاری از حملات اسراییل با جاسوسی عوامل داخلی به موفقیت دست پیدا کرده و هشدار دادند با این جاسوس ها با شدیدترین شکل برخورد خواهد شد.هک شدن شبکه بانکی در ایران بویژه بانک سپه که حقوق ماهانه  نیروهای مسلح از طریق این بانک پرداخت می شود نیز از جمله اقدامات تهاجمی اسراییل بود که نشان می دهد اسراییل یک حمله چند جانبه و ترکیبی و برنامه ریزی شده را علیه ایران اجرا می کند به گونه ای که حتی مقامات اسراییلی اعلام کردند این حمله می تواند به فروپاشی جمهوری اسلامی منجر شود. بویژه که اسراییل حتی تهدید کرده ایت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی را هدف قرار خواهد داد.

اما بعد از چند روز که به نظر می رسید اسراییل نقش تهاجمی و ایران نقش تدافعی در این جنگ را دارد ورق برگشته است . حملات سایبری اسراییل دفع شده و شبکه بانکی پایدار شده .. جمعیت سفر کرده از تهران به مرور به تهران بازگشتند و شهرها به وضعیت عادی خود باز می گردند. محدودیت های اینترنت کمتر شده است اما حملات موشکی ایران همچنان ادامه دارد . سامانه پدافندی ایران فعال تر شده و پهبادهای اسراییلی کمتر شدند. تعداد زیادی از عواملل نفوذی و جاسوس اسراییلی در مناطق مختلف ایران بازداشت شده اند.روز جمعه بعد ازنماز جمعه نیز تظاهرات ضد جنگی وسیعی در شهرهای مختلف ایران برگزار شد. همزمان دیپلماسی ایران نیز فعال شده  روز جمعه وزیر امورخارجه ایران با وزیران امور خارجه المان و انگلیس و فرانسه در ژنو مذاکره کردند هر چند اعلام شد ایران توقف غنی سازی را نپذیرفته اما قرار شده این دیدارها و مذاکرات همچنان درهفته جاری ادامه دارد و شنبه نیز در دراستانبول اجلاس ویژه سازمان همکاری های  اسلامی برگزار می شود. اینها نشان می دهد فعالیتهای دیپلماتیک ایران برای توقف جنگ افزایش یافته با این وجود عباس عراقچی اعلام کرده تا زمانی که حملات اسراییل ادامه یابد حاضر نیست با امریکا مذاکره کند بویژه که همچنان احتمال مشارکت نظامی امریکا برای هدف قراردادن تاسیسات زیر زمینی فوردو در قم وجود دارد . دونالد ترامپ تا این لحظه در جنگ اسراییل علیه ایران از اسراییل حمایت کرده اما هنوز در بعد نظامی رسما وارد جنگ با ایران نشده اما دو هفته به ایران مهلت داده تا غنی سازی را متوقف کند.

در جمع بندی می توان گفت ایران در داخل انسجام  و هماهنگی بیشتری در مقابله با اسراییل پیدا کرده و با ادامه درگیری با اسراییل به نظر می رسد دست برتر را خواهد داشت. دیپلماسی ایران نیز تلاش می کند مانع از ورود امریکا به این جنگ شود. زیرا دراین صورت جنگ ابعاد وسیع تری پیدا خواهد کرد. از جمله اینکه خلیج فارس هم میدان درگیری خواهد شد و نیروی دریایی ایران نیز رسما وارد جنگ خواهد شد. برخی نیروهای متحد ایران در عراق و یمن و لبنان نیز تهدید کرده اند در صورت ورود امریکا به جنگ همراه ایران علیه پایگاههای  امریکا وارد عمل خواهند شد. به نظر می رسد تحولات و اتفاقات چند روز اینده نشان خواهد داد که ایا اتش بس برقرار می شود یا جنگ ابعاد وسیع تری پیدا خواهد کرد؟