امیر دبیری مهر
دور سوم مذاکرات ایران و امریکا در حالی در ژنو برگزار شد که ناظران بین المللی انتظار دارند حصول توافق نسبی در این مذاکرات مانع از حمله امریکا و حقظ ثبات و امنیت منطقه شود.هر چند این نگرانی هم وجود دارد در صورت شکست مذاکرات شمارش معکوس جنگ در خاورمیانه با حمله امریکا به ایران اغاز شود.
مقامات ایرانی می گویند در روند ۲ دور مذاکرات اخیر و ۵دور مذاکرات قبل از جنگ ۱۲ روزه با امریکا که با وساطت دولت عمان برگزار شده
ایران توانسته به سه دستاورد راهبردی برسد :
۱. تمرکز مذاکرات بر مساله هسته ای و پرهیز از ادغام مباحث موشکی و منطقه ای به گونه ای که درمیز مذاکره در دو جلسه گذشته حتی یک کلمه هم درباره مسائل موشکی و منطقه ای صحبت نشده .مذاکره درباره مسائل موشکی حتی از سوی رادیکال ترین منتقدان جمهوری اسلامی نیز ضرورتی ندارد زیرا به امنیت ملی ایران مربوط است .
۲. ایران در این مذاکرات توانسته از ایده توقف کامل غنی سازی عبور کند و و امریکا اصل حق غنی سازی ایران در داخل خاک ایران را پذیرفته است .
۳. امریکا از فشار برای انتقال فوری ذخیره اورانیوم غنی سازی شده به خارج از ایران دست برداشته وپذیرفته که رقیق کردن و تبدیل آن به سوخت برای تاسیسات صلح امیز هسته ای در ایران و تحت نظارت آژانس جهانی انرژی اتمی انجام شود.
علت اینکه مقامات امریکایی در مواضع اخیر خود بر اولویت رسیدن به توافق با ایران بجای جنگ تاکید کردند که مهمترین ان اظهارات ترامپ در سخنرانی سالانه در کنگره بود نشان می دهد همزمان با تهدید به جنگ پیشرفتهایی در مذاکرات رخ داده . اظهارات استیو ویتکاف به نقل از ترامپ مبنی بر اینکه چرا ایران تا کنون تسلیم نشده است ؟ نشان می دهد خواسته های امریکا مبنی بر تسلیم ایران انطور که واشنگتن می خوسته تحقق پیدا نکرده و اعزام حجم وسیعی أدوات و تجهیزات جنگی به منطقه حداقل در سطح دیپلماسی چندان موثر نبوده هر چند أراده تهران برای جلوگیری از جنگ را تقویت کرده است . همین وضعیت باعث نارضایتی اسراییل ازروند مذاکرات است و می تواند با فشار ولابی گری صهیونیستها در امریکا به توقف و شکست مذاکرات و حتی وقوع جنگ احتمالی تبدیل شود.
جمهوری اسلامی در این دور از مذاکرات پیش از گذشته
قاعده ی بده بستان درروند گفتگو ها را پذیرفته و مانع از بهانه جویی امریکا برای اغاز جنگ شده به همین خاطر امریکایی ها معتقدند این تغییر رویکرد ایران در پی اعزام بی سابقه نیرروهای نظامی به منطقه صورت گرفته است . اما سوال اینجاست ایران چه موضوعاتی را پذیرفته است ؟بر أساس اطلاعات موثق از منابع دیپلماتیک ٬ جمهوری اسلامی تا این زمان پذیرفته است که
１- غنی سازی را صرفا در حد نیازهای صلح امیز انجام دهد زیرا دنبال سلاح هسته ای نیست
２- تاسیسات هستهای ایران در دسترس و نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد و درباره ۴۰۰ کیلو اورانیوم غنی شده در ایران شفاف سازی کند که این مورد اخر چندان مورد علاقه امریکا نیست زیرا نشان می دهد عملیات چکش نیمه شب که ترامپ دایم از ان یاد می کند عملا شکست خورده و نتوانسته اورانیوم غنی شده ایران را نابود کند.
با توجه به اینکه دیپلماتهای ایرانی می گویند درباره موضوعات بالا توافق نسبی حاصل شده در مذاکرات ژنو ایران خواستار سازو کارهای لغو تحریم های اقتصادی امریکا علیه ایران است و در ازای ان تهران حاضر است همکاریهای اقتصادی دوجانبه بویژه در صنعت صنعت نفت را تعریف و عملیاتی کند . مساله ای که گفته می شود بسیار مورد علاقه دونالد ترامپ است .
مقامات ایرانی معتقدند همه موضوعات بالا در شرایطی امکان توافق نهایی دارد که
امریکا از تهدید ایران به حمله نظامی دست برداشته و به امنیت ملی ایران احترام بگذارد و ایران هم در مقابل حاضر است نگرانی های امریکا را در خصوص ارتباط ایران با نیروهای مقاومت اسلامی در لبنان و عراق و یمن را رفع کند.
اما همه این پیشرفتها می تواند با نقش مخرب اسراییل از بین رفته و منجر به جنگ شود مساله ای که در داخل امریکا هم نگرانی جدی در خصوص نفوذ لابی صهیونیستی در سیاست های واشنگتن ایجاد کرده است .گفته می شود حضور
جراد کوشنر داماد ترامپ در این دور از مذاکرات برای اطلاع مستقیم او از روند مذاکرات و ایجاد اطمینان برای یهودیان نیویورکی است که فعالیتهای هسته ای ایران تهدیدی علیه یهودیان نیست . همزمان اسراییل از طریق روسیه به ایران پیام داده از جنگ پیش دستانه پرهیز دارد و ترجیح میدهد آمریکا جنگ را اغاز کند .
با این وجود به نظر می رسد اسراییل به دنبال دو هدف است اول وقوع جنگ با هزینه امریکا و دوم استمرار وضع ناپایدار نه جنگ – نه صلح تا ایران بعنوان قدرت منطقه ای نتواند روی صلح و آرامش و توسعه را ببیند .
اما مساله مهمی که بطور غیر مستقیم برنتیجه مذاکرات اثر می گذارد این است که دولت ایران همزمان با مذاکرات پیچیده و حساس با امریکا برای جلوگیری از جنگ٬ نگرانی های جدی در داخل هم دارد تا
ساختار دولت – ملت را که در پی تحولات اخیر به شدت آسیب دیده را بر اساس رای و نظر مردم دوباره تاسیس و بازسازی کند.
این هدف مهم یعنی بهبود زخم های دل مردم در پی حوادث خونین ماه گذشته و بازگرداندن کرامت و عزت و حق حیات ملت با لغو تحریم ها و سرمایه گذاری خارجی و رونق تولید ملی ارتباط مستقیم دارد .تا مقداری از فشار اقتصادی از مردم کاسته شود و با تقویت طبقه متوسط ٬
بازسازی مشروعیت ملی و بازگردان انسجام ملی از طریق احیای قدرت انتخاب حاکمیت از سوی ملت می تواند در دستور کار قرار گیرد تا جلو فروپاشی احتمالی نظام سیاسی گرفته شود.
