امیر دبیری مهر
بعد از گذشت ۷ روز از حمله مشترک امریکا و اسراییل به ایران که در اولین ساعات ان ایت الله خامنه ای شهید شد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی حملات وسیعی را علیه اسراییل و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که امریکا در انها پایگاه نظامی دارد اغازکرد اما در میان اهداف ایران بیشترین وشدید ترین حملات علیه امارات متحده عربی بوده است .
بنابر اعلام وزارت خارجه امارات در این ۷ روز هزار حمله موشکی و پهبادی به این کشور انجام شده است که مهمترین این حملات به سامانه راداری تاد مستقر در پایگاه الرویس ٬ شرکت امازون ٬ پایگاه سازمان سیاه در دوبی ٬ بندر جبل علی ٬ فرودگاه های دوبی و ابوظبی و برج خلیفه بوده است.
این حجم از حملات نه تنها باعث تعجب و نارضایتی سیاست مداران و مردم منطقه شده بلکه برخی از مردم ایران نیز با دیدن تصاویر تخریب و اتش گرفتن برخی ساختمان های غیر نظامی و حمله به فرودگاههای امارات ٬ از این تهاجم وسیع و مخرب متعجب شدند و این پرسش مهم برای بسیاری شکل گرفته که علت یا علل این حجم از حمله چیست و از نظر مقامات جمهوری اسلامی بین امارات و دیگر کشورهای خلیج فارس مانند عربستان و قطر و کویت و بحرین چه نفاوتی وجود دارد؟
در پاسخ به این پرسش مهم می توان ۳ دلیل زیر را بررسی و تشریح کرد:
- مقامات ایرانی یکی از مهمترین دلایل حمله به پایگاههای امریکا در منطقه را انتقام از امریکا بخاطر مشارکت در ترور ایت الله خامنه ای اعلام کرده اند . با استناد به مواضع ایت الله خامنه ای می توان گفت او نظر بسیار منفی به سیاست های کشور امارات داشت و بارها در سخنرانی ها و تصمیم گیری های خود این نظر منفی خود را بدون ملاحظه بروز داده بود. برای مثال ایت الله خامنه ای ۵ سال پیش و در سال ۲۰۲۰ در یک سخنرانی عمومی اقدام دولت امارات متحده عربی در عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی در چارجوب پیمان ابراهیم را خیانت به دنیای اسلام، جهان عرب و کشورهای منطقه و به مسئله مهم فلسطین خواند و گفت : لکه ننگ آن بر پیشانی کسانی که پای صهیونیستها را در منطقه باز کردند، باقی خواهد ماند. او با ابراز تأسف از همکاری دولت امارات متحده عربی با رژیم صهیونیستی و هیأت حاکمه آمریکا ابراز امیدواری کرده بود امارات این تصمیم خود را جبران کند.
از سوی دیگر ایت الله خامنه ای بارها بطور ضمنی پیشرفت و توسعه امارات متحده عربی را مورد تمسخر قرار داده و گفته بود ساختن برج و اسمان خراش نشان دهنده توسعه یافتگی نیست .این موضع رهبر پیشین جمهوری اسلامی واکنشی بود به ایرانیانی که همواره با مقایسه امارات و ایران از سیاست های جمهوری اسلامی انتقاد می کردند و بسیاری از مردم ایران نسبت به پیشرفت امارات و نحوه مدیریت رهبران این کشور بويژه در دوبی و ابوظبی و شارجه نظر مثبتی دارند. برهمین اساس در چهار دهه اخیر بسیاری از سرمایه داران ایرانی نه تنها سرمایه گذاری وسیعی در امارات کردند بلکه این کشور از مقاصد مهم وجذاب گردشگری ایرانیان نیز بوده و هست.
غیر این مساله در همین دو سال اخیر هم که چند بار امریکا پیشنهاد داد مذاکرات برای رسیدن به توافق هسته ای بجای مسقط پایتحت عمان در امارات برگزار شود و حتی مشاور سیاست خارجی رییس امارات پیامی را از طرف امریکا برای ایران اورد ایت الله خامنه ای با واکنش منفی به پیشنهادهای مذکور٬ بی اعتمادی خود را به مقامات اماراتی نشان داد.
بر همین اساس به نظر می رسد نیروهای مسلح ایران با اگاهی از رویکرد رهبر شهید جمهوری اسلامی چنین حملات وسیعی را علیه امارات طراحی و اجرا کردند تا دقیقا بر اساس نظر ایت الله خامنه ای عمل کرده باشند.
- دلیل بعدی حملات شدید ایران به امارات به اختلافات تاریخی بر سر جزایر سه گانه ایرانی ابو موسی و تنب کوچک و تنب بزرگ باز می گردد. قبل از اغاز جنگ برخی از منابع خبری و رسانه های نزدیک به حکومت در ایران مدعی بودند در صورت اغاز جنگ٬ یکی از نقشه های مشترک امریکا و اسراییل تصرف این جزایز است که در حال حاضر تحت حاکمیت ایران است و کشورهای عضو شورای همکاری خلیح فارس هم از ان استقبال کرده اند . جواد ظریف وزیر اسبق امور خارجه ایران نیز پیشتر در این خصوص هشدار داده بود .
بر همین اساس حمله شدید به امارات از نظر مقامات ایرانی می تواند نقش بازدارنده در اجرای این اقدام احتمالی امریکا و اسراییل ایفا کند و دولت امارات را بخاطر پیامدهای مخاطره امیز ان ازحمایت از این تصمیم احتمالی کاملا منصرف کند .
- امارات در سالهای پس از انقلاب با ایجاد زیر ساخت های مناسب برای سرمایه گذاری و ایجاد فضای رقابتی برای کسب و کار و تجارت توانسته سرمایه های زیادی را جذب و زمینه توسعه کشور خود را فراهم کند که یکی از نمونه های ان ایجاد هاب و مرکز حمل و نقل هوایی در فرودگاه دوبی است به گونه ای که شرکت هواپیمایی امارات بعنوان یک نمونه موفق از شرکت های هوایی در منطقه و جهان معرفی شده و اکثر ایرانیان برای سفر به اروپا و امریکا و حتی شرق اسیا از خدمات این شرکت استفاده می کنند.
مقامات ایرانی همواره در مواضع رسمی و غیر رسمی از انتقال میلیاردها دلار از سرمایه های ایرانیان به امارات در دهه های اخیرناراضی بودند وهیچ وقت موفق نشدند و نتواستند بیش از ۳۰۰ هزار ایرانی را از خرید ملک و سرمایه گذاری در این کشور منصرف کنند و این مساله نوعی احساس بدینی و منفی در مقامات ایرانی به دولت امارات و رهبران ان ایجاد کرد.. با چنین ذهنیتی حمله شدید به این کشور به بهانه استقرار پایگاههای امریکایی در امارات برای تلافی و جبران این حس و نگرش منفی و ضعیف نشان دادن این کشور در حوزه امنیتی و نظامی ارزیابی می شود.
در انتها باید گفت حجم حملات ایران به امارات و اثرات منفی ان بر افکار عمومی در منطقه به حدی بوده که مقامات ایرانی بویژه مسعود پزشکیان رییس جمهور و محمد باقر قالیباف رییس مجلس و مقامات وزارت خارجه ایران درموضع گیرهای اخیر خود تاکید کرده اند این حملات صرفا متوجه پایگاههای امریکا بوده و ایران به تمامیت ارضی و امنیت کشورهای عرب بویژه امارات احترام می گذارد و روابط دو کشور بعد از جنگ به گذشته باز خواهد گشت اما با توجه به حملات اخیر و خسارتهای وارده بعید است این مواضع خوش بینانه بتواند روابط ایران و امارات را به راحتی و اسانی به گذشته برگرداند.