إيران وأميركا: قاب قوسين أو أدنى من اتفاق
بعد از چند دور مذاکرات ایران و امریکا با وساطت عمان در دو ماه گذشته انتشار اخبار و گزارش هایی در هفته اخیر نشان می دهد تهران و واشنگتن به توافق هسته ای نزدیک شده اند.
روزنامه وال استریت ژورنال که به مقامات رسمی امریکا نزدیک است در خبری مدعی شده کاخ سفید به نهادهای دولتی ایالات متحده دستور داده تا فعالیتهای جدید علیه تهران را متوقف کنند اما از جزییات این دستور خبری منتشر نشده . ایران بارها اعلام کرده بود رفع تحریم های اقتصادی اصلی ترین شریط ایران برای توافق با امریکاست و این خبر می تواند تهران را به توافق با امریکا متمایل کند. بویژه که در هفته گذشته انتشار اخباری مبنی بر درخواست امریکا از ایران برای توقف کامل غنی سازی اورانیوم ٬ نگرانی ها درباره شکست مذاکرات را افزایش داد. ایران بارها اعلام کرد به هیچ وجه حاضر به توقف غنی سازی اورانیوم و تعطیلی فعالیتهای هسته ای خود نیست . بعد از واکنش صریح مقامات ایرانی علیه پیشنهاد امریکا ٬برخی گزارش ها حاکی است پیشنهاد امریکا که بطور مکتوب از سوی استیو ویتکاف نماینده ترامپ رییس جمهور امریکابه ایران داده شده شامل سه بخش اساسی است :
- توقف موقت غنی سازی اوانیوم به مدت ۶ ماه برای اعتماد افزایی
- تشدید بازرسی های امریکا و اژانس از تاسیسات هسته ای ایران
۳- تشکیل کنسرسیومی مشترک با حضور ایران و امریکا و عربستان و احتمالا امارات برای غنی سازی اورانیوم
ایران هنوز به این پیشنهاد پاسخ نداده . هرچند به نقل از فردی که نخواسته نامش فاش شود اعلام شده ایران با پیشنهاد کتبی امریکا موافق نیست .پیشنهادهای ارسالی از سوی امریکا به ایران در کمیته ای که ایت الله خامنه ای تشکیل داده طرح وبررسی و برای صمیم گیری به رهبر ایران ارجاع می شود. مسوولیت این کمیته با علی شمخانی مشاورسیاسی رهبری ودبیر سابق شورای عالی امنیت ملی است .همزمان با این اخبار سه گزارش دیگر نشان داد احتمال حصول توافق تهران – واشنگتن بالاست که موجب شده مخالفان توافق فعال شوند.
اول ادعای سازمان امنیت اتریش که مدعی شد به اسنادی دست پیدا کرده که نشان می دهد ایران در صدد ساخت بمب اتم است حدس زده می شود این ادعای اتریش مبتنی بر اطلاعاتی است که سازمان مجاهدین خلق مهمترین گروه تروریستی مخالف جمهوری اسلامی به انها ارایه شده.
۲۳ سال پیش هم این سازمان توانست جنجال هسته ای علیه ایران برپا کند .اما این بار و از انجا که امریکا نمی خواهد روند مذاکرات با ایران اسیب ببیند این دست ادعاها چندان مورد اعتنا واقع نمی شودو ادعای سازمان اطلاعات اتریش جدی گرفته نشد.
دوم اینکه شنبه گذشته اژانس بین الملی انرژی اتمی نیز در گزارشی اعلام کرد ایران در ماههای گذشته نه تنها غنی سازی خود راا کاهش نداده بلکه حدود ۱۰۰ کیلو بر ذخایر اوارانیوم غنی شده خود افزوده و در حال حاضر ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد . کارشناسان هسته ای می گویند اگر درصد غنی سازی این مقدار اورانیوم از ۶۰ به ۹۰ درصد افزایش یابد می توان با ان ۹ بمب اتمی ساخت.
ایران این گزارش را سیاسی و غیر واقعی خواند اما نکته جالب واکنش امریکاست که برخلاف گذشته اعلام کرده در صورت صدور قطعنامه علیه ایران در شورای حکام با ان مخالفت خواهدکرد زیرا صدور قطعنامه بر روند مذاکرات اسیب وارد خواهد کرد.
و سوم واکنش اسراییل بعنوان مهمترین مخالف توافق احتمالی ایران و امریکاست . دفتر نخستوزیر اسرائیل روز شنبه اعلام کرد گزارش جدید آژانس هشداری آشکار است مبنی بر اینکه ایران کاملاً مصمم به تکمیل برنامه سلاحهای هستهای خود است همزمان برخی گزارش های تایید نشده نیز از احتمال اقدام نظامی یکجانبه اسراییل علیه ایران در روزهای اینده خبر می دهند تا جلو هر گونه توافق گرفته شود. هفته گذشته ترامپ هفته پیش مدعی شده بود تا حالا جلو حمله اسراییل به ایران را گرفته است .
اروپایی ها هنوز نسبت به گزارش اخیر اژانس واکنش رسمی نشان ندادند و احتمالا با توجه به موضع امریکا و تشدید درگیری های بین اوکراین و روسیه تلاش می کنند محطاطانه رفتار کنند.
اما بطور کلی همه این رخدادها نشان می دهد ایران و امریکا به یک توافق درباره مسایل هسته ای نزدیک شده اند و همین مساله می تواند روزهای اینده را مستعد اتفاقات غیر منتظره کند . فراموش نکنیم این توافق مخالفان مهمی دارد که بیکار نخواهند نشست.
بعد بضع جولات من المحادثات بين ايران وأمريكا بوساطة سلطنة عمان على مدار الشهرين الماضيين، تشير الأخبار والتقارير التي نُشرت خلال الأسابيع الأخيرة إلى أن طهران وواشنطن أصبحتا قاب قوسين أو أدنى من الاتفاق.
وقالت صحيفة “وول ستريت جورنال” القريبة من السلطات الرسمية الأمريكية أن البيت الأبيض أوعز للمؤسسات الحكومية بالولايات المتحدة بوقف الأنشطة الجديدة المناهضة لايران، لكنها لم تعط مزيدا من التفاصيل. وقد أعلنت ايران مرارا أن رفع العقوبات الاقتصادية عنها، يمثل الشرط الأساس للاتفاق مع أمريكا، وهذا النبأ يمكن أن يشكل حافزا لطهران للتحرك باتجاه التوافق مع أمريكا. لا سيما وأن الأخبار التي بُثّت خلال الأسبوع الماضي حول طلب أمريكا من ايران بوقف تخصيب اليورانيوم بشكل كامل، زادت من المخاوف بشأن انهيار المفاوضات. وأكدت طهران مرارا أنها غير جاهزة بأي حال من الأحوال لوقف التخصيب وتفكيك أنشطتها النووية. وفي أعقاب الرد الايراني الصريح على الاقتراح الأمريكي، تشير بعض التقارير إلى أن المقترح الأمريكي الذي سلّمه مبعوث ترامب للشرق الأوسط ستيف ويتكوف لايران بصورة خطية، يشتمل على ثلاثة أقسام رئيسية:
- الإيقاف المؤقت لتخصيب اليورانيوم لمدة 6 أشهر في سبيل بناء الثقة؛
- تكثيف عمليات التفتيش من قبل أمريكا والوكالة الدولية للطاقة الذرية، للمنشآت النووية الايرانية؛
3- تشكيل كونسورتيوم مشترك بمشاركة ايران وأمريكا والعربية السعودية والأرجح الإمارات العربية المتحدة لتخصيب اليورانيوم.
ولم تُجب ايران بعد على هذا الاقتراح. إلا أن وكالة “رويترز”، نقلت الاثنين عن دبلوماسي إيراني كبير قوله أن إيران تعتزم رفض الاقتراح الأميركي الأخير الرامي إلى إنهاء النزاع النووي المستمر منذ عقود، واصفا العرض بأنه “غير قابل للتنفيذ” ولا يلبي المصالح الوطنية لطهران.
وأضاف المسؤول الإيراني، الذي طلب عدم الكشف عن هويته بسبب حساسية المحادثات: “الاقتراح لا يتضمن أي تغيير جوهري في موقف واشنطن من قضية تخصيب اليورانيوم، وهو أمر غير مقبول بالنسبة لنا.” وأشار إلى أن طهران ترى أن المقترح المُقدم لا يراعي الحقوق النووية الإيرانية ولا يوفر ضمانات حقيقية لرفع العقوبات، معتبرا أن الموقف الأميركي لم يتغير “لا في الشكل ولا في المضمون”.
وعلى أي حال يتم دراسة الاقتراحات الأمريكية المُرسلة إلى ايران في لجنة شكلها المرشد الأعلى الايراني اية الله الخامنئي على أن تُحال النتيجة إليه لاتخاذ القرار بشأنها. ويترأس اللجنة، علي شمخاني المستشار السياسي للمرشد الأعلى الأمين السابق للمجلس الأعلى للأمن القومي. وبالتوازي مع هذه الأنباء، تُظهر ثلاثة تقارير أخرى أن احتمالات التوصل إلى اتفاق بين طهران وواشنطن باتت مرتفعة، ولهذا السبب انخرط معارضو الاتفاق في أنشطة مناهضة له.
الأول، المزاعم التي أثارتها الاستخبارات النمساوية من أنها حصلت على وثائق تؤكد أن ايران تريد بناء قنبلة ذرية، ويُعتقد أن المزاعم النمساوية قائمة على معطيات مصدرها “منظمة مجاهدي خلق” وهي أهم مجموعة إرهابية معارضة للجمهورية الاسلامية.
وقبل 23 عاما، استطاعت هذه المنظمة، إثارة جدل نووي ضد ايران. لكن هذه المرة، لا يحظى هذا القبيل من المعلومات باهتمام يُذكر لان أمريكا لا تريد الإضرار بالمحادثات الجارية مع ايران، ولم تأخذ بالتالي مزاعم الاستخبارات النمساوية على محمل الجد.
والثاني، أن الوكالة الدولية للطاقة الذرية أعلنت الليلة الماضية في تقرير أن ايران لم تُخفّض التخصيب خلال الأشهر الماضية فحسب، بل أضافت نحو 100 كيلوغرام إلى مخزونها من اليورانيوم المخصب، وباتت تملك في الوقت الحاضر 408 كيلوغرامات من اليوارنيوم المخصب بنسبة 60 بالمائة. ويذهب الخبراء النوويون
