درگیری های نظامی پراکنده در ۴۸ ساعت اخیر درخلیج فارس بین ایران و امریکا در شرایطی که دو کشور در وضعیت اتش بس هستند واخباری هم مبنی بر نزدیک شدن به یک توافق فیمابین منتشر شده٬ این پرسش مهم را برای ناظران ایجاد کرده که این درگیری های پراکنده نظامی نشانه چیست ؟ ایا این رخدادها را می توان مقدمات بالاگرفتن تنش ها و اغاز جنگ جدید دانست ؟ یا اخرین تلاش های دو طرف برای استفاده از ابزار نظامی برای گرفتن امتیاز در مذاکرات سیاسی است ؟
شاید بهترین پاسخ به این سوال را بتوان در توییت عباس عراقچی وزیر أمور خارجه ایران پیدا کرد . او دیروز نوشت :
((هر زمان که یک راهحل دیپلماتیک روی میز قرار میگیرد، ایالات متحده به یک ماجراجویی نظامی بیخردانه رو میآورد. آیا این صرفاً یک تاکتیک کور برای اعمال فشار است؟ یا فریبکاریِ یک خرابکار است که بار دیگر میخواهد رئیسجمهور آمریکا را به باتلاقی تازه بکشاند؟ سازمان سیا اشتباه میکند. ذخایر موشکی و ظرفیت پرتابگرهای ما نسبت به ۹ اسفند در سطح ۷۵ درصد نیست؛ رقم صحیح ۱۲۰ درصد است! علت هرچه باشد، نتیجه همیشه یکی است: ایرانیان هرگز در برابر فشار سر خم نمیکنند، ولی این دیپلماسی است که همواره قربانی میشود و اما آمادگی ما برای دفاع از مردم خود: ۱۰۰۰ درصد!))
بنا براعلام فرماندهی مرکزی نیروهای آمریکا (سنتکام) نیروهای آمریکایی روز جمعه دو نفتکش دارای پرچم ایران به نامهای «سی استار ۳» و «سودا» را که در تلاش برای ورود به یکی از بنادر ایران بودند را متوقف کردند.
مطابق این ادعا یک فروند جنگنده اف/ای-۱۸ سوپر هورنت نیروی دریایی آمریکا که از ناو هواپیمابر «یواساس جورج اچدبلیو بوش» بلند شده بود، دودکشهای هر دو کشتی را با مهمات دقیق هدف قرار داد و از رسیدن آنها به ایران جلوگیری کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران این اقدام را نقض فاحش حقوق بینالملل و نقض آتشبس خواند و گفت : همزمان که ما در وضعیت اسمی آتشبس قرار داریم، نیروهای مسلح ما با تمام توان آمادگی برای پاسخ به حملات امریکا دارند.
حملات اخیر امریکا در چارچوب اجرای محاصره دریایی ایران و اسکورت نظامی کشتی های تجاری انجام می شود اما جمهوری اسلامی ایران از سیاست خود مبنی بر کنترل بر تنگه هرمز نه تنها عقب نشینی نکرده و برحفظ ان حتی در توافق احتمالی با امریکا تاکید دارد بلکه در پاسخ به تحریکات نظامی امریکا ٬ با قایق های توپ دار و موشک انداز خود به شناورهای جنگی امریکا حملاتی را انجام داده . ناوشکن هایی که قصد داشتند از منطقه ممنوع اعلام شده از سوی ایران در تنگه هرمز عبور کنند. ایران چند روز پیش اعلام کرد هر کشتی ای که بخواهد از تنگه هرمز عبور کند باید از ایران اجازه بگیرد .
به گفته سیانان ایران همچنین روی فرکانس اضطراری کشتیها هشدار داده که برای حفظ امنیت خود فاصلهٔ حداقل ۱۰ مایلی را از ناوهای جنگی آمریکا حفظ کنند، زیرا ایران گاهی ضروری می داند به انها شلیک کند.
این اقدامات و موضع گیری ها نشان می دهد وضعیت تنگه هرمز عادی نیست ومرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) نیز این وضعیت غیر عادی را تایید کرده وگزارش داده تردد در ۴۸ ساعت اخیر تنگه هرمز «بهطور قابل توجهی کاهش یافته است» و چندین حادثه امنیتی «در ۴۸ ساعت گذشته» ثبت شده.
ترامپ همزمان با رجز خوانی های نظامی و جنگ طلبانه خود ٬ از نزدیک شدن به یک توافق با ایران نیز خبر می دهد. او هفته اینده سفر مهمی به چین دارد . برخی از تحلیل گران می گویند او قصد دارد قبل از سفر به چین پایان جنگ با ایران را اعلام کند تا بتواند با فراق بال به مذاکرات حساس تجاری خود با پکن بپردازد و پس از بازگشت به امریکا نیز روی میزبانی جام جهانی فوتبال متمرکز شود .
مجله آتلانتیک به نقل از مشاوران ترامپ نوشته او در مورد از سرگیری عملیات نظامی مردد است و پیش از سفرش به چین خواهان کاهش تنش است.
اما ترامپ نشان داده هم سیاست مدار قابل پیش بینی ای نیست هم در لحظات اخر روی گزینه های مختلف در برابر ایران بازی می کند. برای مثال در اخرین موضع گیری در پی درگیری های ۴۸ ساعت اخیر تهدید کرد: چنانچه توافق با جمهوری اسلامی ایران به سرانجام نرسد ایالات متحده مسیر متفاوتی را در پیش خواهد گرفت.
منظور اوبازگشت به برنامه اسکورت نظامی کشتی های تجاری در تنگه هرمز موسوم به «پروژۀ آزادی» است که تنها ۳۶ ساعت بعد از آغاز بخاطر مقاومت و إصرار ایران بر اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز متوقف شد.
البته برخی هم حدس می زنند منظور ترامپ از سرگیری مجدد بمباران و حملات هوایی سنگین حتی برای زمانی کوتاه مدت است . ولی اریکا در صورت بمباران نیز باز به یکی از اهداف اصلی خود یعنی دست یابی به ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده دست نخواهد یافت و این هدف فقط از مسیر مذاکره و دیپلماسی قابل تحقق است .
مذاکراتی که باوساطت پاکستان وعربستان و قطر و ترکیه و مصر در حال انجام است و طرفین پیشنهادهایی به هم ارایه کردند و طرف ۴۸ ساعت اینده باید تصمیم گیری نهایی در خصوص انها در تهران و واشنگتن انجام شود. امریکا می خواهد از عدم دستیابی ایران به بمب اتم اطمینان حاصل کند و ایران نیز خواهان اطمینان از عدم تجاوز مجدد به ایران و رفع تحریم های اقتصادی است. به نظر می رسد بقیه موضوعات جنبه ابزاری و فرعی دارد.
در ایران با وجود مخالف تندروها با هر گونه توافق با امریکا فضای عمومی متمایل به توافق و پایان رسمی جنگ است همین فضا در امریکا نیز وجود دارد بسیاری از رسانه ها و مراکز نظر سنجی اعلام کردند افکار عمومی در امریکا حمله به ایران را غیر ضروری و بی فایده می دانند و هزینه ۷ میلیارد دلاری این حمله را به ضرر مردم امریکا دانستند.