نویسنده: دکتر امیر دبیری‌مهر

منبع : روزنامه النهار 

نویسنده : امیر دبیری مهر

همزمان با تحرکات نظامی و سیاسی و امنیتی در منطقه که نشان می دهد احتمال حمله نظامی امریکا به جمهوری اسلامی افزایش یافته مقامات نظامی و سیاسی ایران بی وقفه علیه اقدام احتمالی امریکا واکنش نشان داده و می گویند ایران از جنگ استقبال نمی کند اما در صورت وقوع هر حمله ای پاسخی پشیمان کننده خواهد داد.

اینکه پاسخ پیشمان کننده ایران چه خواهد بود معلوم نیست اما با وجود ادامه  قطعی اینترنت بین الملل در ایران در پی اعتراضات اخیر درایران٬  افراد نزدیک به نهادهای نظامی وامنیتی در ایران در شبکه های اجتماعی داخلی می نویسند نیروهای مسلح ایران در صورت حمله امریکا دو هدف اصلی خواهند داشت:

اول پایگاههای نظامی امریکا در کل منطقه خاورمیانه و دوم تاسیسات زیر بنایی اسراییل در سرزمین های اشغالی . اگر این خبر درست باشد احتمالا منطقه شاهد یک جنگ تمام عیار و ویران گر خواهد بود . همانگونه که یحیی رحیم صفوی فرمانده اسبق سپاه پاسداران گفته و از جنگ احتمالی به عنوان یک رویارویی تعیین کننده تاریخی نام برده است .

دورجدید تهدید های امریکا مبنی بر حمله به ایران بعد از آن شروع شد که دونالد ترامپ اعلام کرد در صورتی که جمهوری اسلامی معترضین را بکشد امریکا نیز به مقامات و نهادهای نظامی و امنیتی و انتظامی ایران حمله خواهد کرد اما هنوزبا وجود گذشته دو هفته از کشته شدن دست کم سه هزار ایرانی در اعتراضات اخیر  اقدامی از سوی امریکا صورت نگرفته است .

سقوط ۱۰۰ هزار واحدی ارزش سهام بورس تهران و افزایش قیمت طلا و دلار در چند روز اخیر نشان می دهد بازارهای مالی وقوع جنگ را نزدیک می دانند. مردم نیز در گفتگو های روزمره بیشتر درباره احتمال جنگ و پیامدهای ان صحبت می کنند .

 

با این وجود برخی تحلیل  گران نیز با استتناد با به برخی اخبار مانند شروط جدید امریکا برای ایران می گویند تحرکات نظامی امریکا به منظور امتیاز گرفتن از تهران در مذاکرات احتمالی است و جنگی در پیش نیست . گفته می شود استیو ویتکاف طرف امریکایی مذاکره با ایران اخیرا به عباس عراقچی گفته در صورتی که ایران کل فعالیتهای هسته ای اش را متوقف کند و حمایت از نییروهای نیابتی را قطع کرده و اسراییل را به رسمیت بشناسد امکان جلوگیری از جنگ وجود دارد. پیشنهادهایی که جمهوری اسلامی به هیچ وجه ان را نخواهد پذیرفت حتی اگر به جنگ منجر شود.

بنابراین  می توان از سه گروه در ایران نام برد که مواضع متفاوتی در قبال حمله احتمالی امریکا به ایران دارند.

• اکثریت مردم به شدت نگران و مخالف جنگ با امریکا هستند. اینها هر چند ناراضی و نسبت به سیاست های جمهوری اسلامی معترض هستند اما راه ان را جنگ و دخالت نظامی دولتهای خارجی نمی دانند . مردم ایران به دو دلیل نگران جنگ هستند اول اسیب به زیر ساختهای اساسی ایران که پیامدهای مخرب افتصادی خواهد داشت و تا سالها جبران ناپذیر خواهد بود. دوم ایجاد بی ثباتی و نا امنی در کشور که در این صورت وقوع جنگ نه تنها بهبودی در اوضاع ایجاد نمی کند بلکه وضع زندگی مردم را تشدید خواهد کرد مردم حمایت جامعه جهانی از تغییرات ساختاری در ایران و حمایت از حقوق اساسی مردم را اثرگذار تر می دانند.

 

• . گروه دوم مخالفین جمهوری اسلامی در داخل و خارج ایران هستند که نیز برای نخستین بار از حمله احتمالی یک کشور خارجی  استقبال می کنند  و  می گویند با وجود دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی و تجربه تلخ کشته شدن حداقل ۳هزار نفر در اعتراضات اخیر ٬نمی توان جمهوری اسلامی را بدون کمک خارجی ساقط کرد و دخالت امریکا برای این امر ضروری است . این گروه معقتدند جمهوری اسلامی در ضعیف ترین موقیعت تاریخی خود قرار دارد و بسیار اسیب پذیر است بویژه که در اعتراضات اخیر نیز مشخص شده پایگاه اجتماعی وسیعی نیز ندارد و مخالفان خشمگین حکومت در صورت حمله مشترک امریکا واسراییل به ایران می توانند نقش مکمل را در فروپاشی نظام ایفا کنند. این گروه از رضا پهلوی بعنوان رهبر اینده ایران در دوره گذار پس از فروپاشی جمهوری اسلامی نام می برند. تلویزیون ماهواره ای  ایران اینترنشنال هم رسانه رسمی این جریان است .
• دسته طرفداران جمهوری اسلامی هستند که این روزها در رسانه ها و محافل خود رجز خوانی بی سابقه ای را علیه امریکا و اسراییل و از همه بیشتر علیه مخالفین داخلی جمهوری اسلامی به راه انداخته اند. برای نمونه روزنامه همشهری وابسته به شهرداری تهران هر روز تیترهای هشدار دهنده می زند مبنی براینکه حکومت اسلامی باید همزمان در داخل و خارج از مخالفین خود انتقام بگیرد . این رسانه ها می گویند اشوب های اخیر اعتراض مردمی نبوده بلکه توطیه ای امریکایی و اسراییلی با حضور میدانی تروریست های مسلح هدایت شده بوده است و از و امار بالای تلفات نیز نتیجه حضور این تروریست هاست .روزنامه همشهری در شماره یکشنبه خود با درج عکس فرماندهان نظامی ایران نوشته پاسخ نظامی ایران به امریکا و اسراییل غیر قابل تصور است .

 

انچه به نظر می رسد اینکه روزهای اینده ایران شاهد اتفاقات مهمی خواهد بود و وضعیت کنونی ایران ناپایدار است .

 

 

 

اعتراضاتی که در ایران با تجمع بازاریان تهران علیه گرانی دلار اغاز شد بعد از چند روز  فراز و نشیب ٬ در ۱۸ دی ماه برابر با هشتم ژانویه و با فراگیر و خشونت امیز شدن اعتراضات در بیش از ۱۰۰ شهر چهره جدید به خود گرفت و تحولات بی سابقه ای را در دو هفته اخیر در ایران رقم زده است .

اعتراضات که در پی فراخوان رضا پهلوی ولیعهد شاه سابق ایران و ازساعت هشت شب پنج شنبه شب اغاز شد بلا فاصله ابعاد وسیعی یافت یعنی اولا در همه نقاط ایران مشاهده شد و ثانیا جمعیت شرکت کننده در ان بیشتر از تصوراولیه  بود به گونه ای که نظام سیاسی از ان احساس خطر کرد و بلافاصله از ان بعنوان یک حمله نظامی علیه جمهوری اسلامی نام برد .علی لاریجانی برای اولین بار ازان بعنوان روز سیزدهم جنگ ۱۲ روزه اسراییل علیه ایران نام برد و بقیه مقامات همچنان ان را تکرار می کنند.

سلطنت طلبهای طرفدار رضا پهلوی این اعتراض وسیع را نشانه محبوبیت رضا پهلوی و علاقه ایرانیان به تغییر رژیم از جمهوری اسلامی به سلطنت مشروطه می دانند و در رسانه های وابسته به خود ان را ترویج می کنند اما اغلب جامعه شناسان این تفسیر را توام با اغراق دانسته و ضمن تایید وجود گرایشی در نسل جوان ایران به دوره پهلوی بخاطر سو عملکرد جمهوری اسلامی ٬ نارضایتی عمیق و وسیع مردم ایران از وضع زندگی خود را علت و ریشه اصلی این اعتراضات گسترده می دانند.

بهر حال هنوز ساعتی از تجمعات نگذشته بود که اینرنت در ایران قطع شد و این قطعی تا امروز ادامه دارد . اتفاقی که در تاریخ سابقه نداشته است و متخصصان از ان بعنوان ایرن افلاین نام می برند. برخی معتقدند این قطعی به منظور جلوگیری از حملات سایبری به زیر ساختهای فناوری در ایران است اما بسیاری معتقدند قطعی اینترنت از جانب حکومت ایران٬  ناشی از نگرانی انعکاس اتفاقات رخ داده در پنج شنبه و جمعه شب یعنی ۱۸ و ۱۹ دی ماه برابر با هشتم و نهم ژانویه است که گفته میشود هزاران نفر در ان کشته شدند. نگرانی ها زمانی بیشتر شد که تلفن های همراه نیز برای چند روزی قطع شد و جامعه ایران در یک وضعیت بی سابقه ارتباطی قرار گرفت که برخی ان را اولین حکومت نظامی در جمهوری اسلامی نامیدند. خیابانها مملو از نیروهای پلیس و امنیتی شد که در ساعات پایانی شب همراه با بازرسی و حتی بازداشت جوانان همراه بود.همزمان مقامات امنیتی دایم هشدار می دهند هر گونه ارتباط با رسانه های معاند جمهوری اسلامی عواقب سختی برای مرتکبین خواهد داشت .

مشاهدات بسیاری از مردم حاکی است در این اعتراضات اکثریت شرکت کنندگان حضور مسالمت امیز داشتند و صرفا شعارهای سیاسی و اقتصادی می دادند و عده معدودی دست به اتش زدن تخریب در خیابانها زدند و در برخی مواقع هم درگیری با نیروهای انتظامی و امنیتی اجتناب ناپذیر بوده است . حضور نسل نوجوان و جوان خشمگین از نادیده گرفته شدن توسط حکومت  در این اعتراضات چشمگیر بودو نوع رفتار انها در خشونت امیز شدن اعتراضات موثر بود.

با وجود گذشته ۱۲ روز از این اتفاقات ٬ هنوز امار رسمی از تعداد کشته شدگان و مجروحین و بازدداشت شدگان منتشر نشده اما برخی اخبار رسمی از کشته شدن حدود ۳ هزار نفر و بازداشت حدود ۲۰ هزار نفر حکایت دارد .در رسانه های رسمی فقط مراسم تشییع نیروهای نظامی و انتظامی کشته شده دراین اتفاقات بازتاب می یابد که حدود ۱۵۰ نفر براورد می شوند و ازمعترضین کشته شده دلجویی نمی شود و همین به شایعاتی دامن زده مانند اینکه خانواده های کشته شدگان حق برگزاری مجالس عزاداری ندارند و برای تحویل اجساد باید مبالغ هنگفتی به حکومت پرداخت کنند. شایعاتی که مقامات ان را تکذیب کرده اند اما برای مردم باور پذیر نیست .

قطع اینترنت و شبکه های اجتماعی فرصت را برای دو دسته رسانه فراهم کرد که روایت خود را از اتفاقات ان دو شب بیان کنند.روایاتی که بازگو کننده خواسته های مردم و واقعیات رخ داده نیست و بیشتر منافع راویان را تامین می کند .

دسته اول صداو سیمای حکومتی و برخی سایت های خبری وابسته به سپاه پاسداران هستند که می گویند اتفاقات ان دو شب به بعد اعتراض و حتی اغتشاش نبوده بلکه اقدام هماهنگ تروریستی نیروهای مسلح وابسته به موساد بوده و باید با شدید ترین روش با ان مقابله کرد. این رویکرد ریشه ها و علل را انکار می کند و فقط به به نتیجه عمل برخی از خرابکاران حاضر در این اعتراضات توجه کرده و ان را برجسته می سازد .ضمن اینکه این سوال را ایجاد کرده که اگر همه اعتراضات توسط عوامل مسلح موساد طراحی و اجرا شده پس این حجم از نیرو و امکانات نظامی و انتظامی و امنیتی برای پیشگیری از اشوب و بی نظمی چرا بکار گرفته نشده است ؟

رسانه های مخالف جمهوری اسلامی نیز با میدان داری ایران اینترنشنال می گویند این اعتراض  صرفابا هدف براندازی نظام جمهوری اسلامی بوده  و جمهوری اسلامی برای سرکوب ان ۱۲ هزار نفر در در دو شب کشته  است این روایت هم نفوذ مشهود عوامل خشونت طلب و مسلح و خرابکار در جمعیت معترض را انکار می کند و به تنوع دلایل و علل اعتراضات توجه نمی کند و همه چیز را در مخالفت با جمهوری اسلامی محدود می کند. ضمن اینکه برای ارایه امار واطلاعات خود سند و مدرکی ارایه نمی دهد .

هر دو روایت سعی می کنند یک اتفاق مهم و پیچیده سیاسی و اجتماعی با ریشه ها و عوامل گوناگون را ساده سازی کنند تا اهداف خود را بر کرسی بنشانند.شاید بر همین اساس رییس جمهور ایران از پژوهشگران خواسته با نگاه علمی و کارشناسی ریشه های انی اعتراضات را شناسایی کنند.

این اتفاقات پر هزینه و نگران کننده در ایران همزمان شده  با اظهارات ضد و نقیض دونالد ترامپ رییس جمهور امریکا در خصوص حمایت از معترضین در برابر نیروهای سرکوب در ایران . در روزهای نخست توییت ها و مصاحبه های متعدد ترامپ احتمال حمله را بالا برده بود اما چند روز بعد که ترامپ از  مقامات جمهوری اسلامی بخاطر توجه به هشدارهای او تشکر کرد این احتمال کاهش یافته اما هنوز احتمال اقدام امریکا منتفی نشده است .

در حال حاضر در جامعه ایران بدون توجه به اظهارات مقامات رسمی و تهدیدهای مکرر رسانه های حکومت علیه معترضین ٬خشم وسیعی از قطعی اینترنت وجود دارد که به کسب و کار وفعالیتهای اقتصادی مردم لطمه جدی وارد کرده و همچنین مانع از کسب اطلاعات صحیح و درست درباره اتفاقات اخیر می شود مردم می گویند حکومت حق ندارد شهروندان را از حق اطلاع ٬حق انتشار و حق ارتباط با همدیگر منع کند .

همزمان  سرگردانی وسیعی نیز درباره اینده ایران ووقوع احتمالی جنگ جدید با امریکاجریان دارد.سخنان و اظهارات مقامات ارشد ایران نشان می دهد انها نیز به شدت نگران اغاز یک جنگ جدید هستند و دایم تهدید می کنند که در صورت حمله امریکا واکنش ایران غیر قابل تصور خواهد بود . مردم نمی دانند که جنگ احتمالی در اینده نزدیک رخ خواهد داد یا در چند ماه اینده ؟ ایا حملاتی محدود خواهد بود یا حملاتی اساسی برای ساقط کردن نظام جمهوری اسلامی ؟ تمامیت ارضی و امنیت عمومی و اینده اقتصاد ایران مهمترین مسایلی که دغدغه های مردم را شکل می دهد اما برای حاکمان  بیشتر حفظ جایگاه و موقعیت و مزایای ان در اولویت است و ان را خواسته ملت معرفی می کند  و برای مخالفان سیاسی حکومت نیز تصاحب حکومت و جالب اینجاست که این گروه هم ان را خواسته ملت معرفی می کند.

اما این روایت سازی ها از چشم تیز بین مردم ایران پنهان نیست که خود در میدان زندگی در حال تلاش برای ساختن ایرانی بهتر هستند.

 

 

امیر دبیری مهر

همانطور که مکرردر تحلیل های قبلی پیش بینی شده بود جامعه ایران بیشتر به دلایل اقتصادی و اجتماعی اماده اعتراض و تظاهرات است . میزان بالای نارضایتی ازعملکرد نهادهای حاکمیتی را به اسانی می توان در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی مشاهده کرد. اما مساله اینجاست که وجود نارضایتی در فضای مجازی چندان حاکمیت و مدیران ارشد را نگران نمی کند اما همین که بهانه ای ایجاد شود تا بخشی از جمعیت ناراضی و معترض از فضای مجازی به خیابانها سرازیر شوند حاکمیت به شدت نگران شده و به فکر مهار این اعتراض ها می افتد تا مبادا فراگیر تر شده و به دیگر شهرها سرایت کند و اعتراض صنفی و معیشتی به جنبش اجتماعی تبدیل شود و در انتها رنگ انقلابی برای تغییر رژیم بگیرد .

امسال این نگرانی با توجه به وقوع جنگ ۱۲ روزه اسراییل وامریکا علیه جمهوری اسلامی به شکل مضاعفی افزایش یافته است . بدین گونه که گفته می شود طراحان جنگ ۱۲ روزه انتظار داشتند با حمله به مراکز نظامی و انتظامی ٬زمینه اعتراض خیابانی مردم تهران را فراهم و  مقدمات فروپاشی جمهوری اسلامی ایجاد شود. اما با خشم و مخالفت اکثریت مردم ایران با حمله نظامی اسراییل این اتفاق نیفتاد. اما درهفته های اخیر با افزایش بی سابقه طلا و دلار در ایران و انفعال دولت در قبال این مساله٬  نگرانی مردم از کاهش ارزش پول ملی بالارفت  . با عبور قیمت سکه طلا در ایران از مرز ۱۵۰ میلیون تومان و قیمت دلار از ۱۴۰ هزار تومان در  شنبه گذشته این نگرانی عمومی به اعتراض بخشی از فعالان بازارهای تهران منتقل شد و فروشندگان کالاهایی که قیمت انها به قیمت دلار وابسته است روز یکشنبه دست به اعتراض خیابانی زدند و در روز بعد این اعتراض ها در برخی شهرها مانند تهران و همدان و قشم و ملارد در نزدیکی تهران بازتاب رسانه ای پیدا کرد و رسانه هاو شبکه های اجتماعی  مخالف جمهوری اسلامی در خارج از کشور این اعتراض ها را از دو جهت بزرگنمایی کردند اول اینکه میزان و فراگیری ان را بیشتر ازواقعیت نشان دادند و دوم اینکه اعتراض صنفی به گرانی ارز را به مخالفت با نظام جمهوری اسلامی تفسیر کردند. هر چند نمی توان انکار کرد بطور طبیعی بخشی از معترضین همیشه خواستار تغییر رژیم درایران بوده وهستند .

اعتراضات چند روز اخیر  با چند اتفاق مهم دیگر همزمان شده که می تواند به تحولات غیر قابل پیش بینی منجر شود.این اتفاقات عبارتند از :

• دیدار نتانیاهو با ترامپ در امریکا وتاکید هر دو مقام امریکایی و اسراییلی بر احتمال مجدد حمله به تاسیسات هسته ای و موشکی ایران

• پذیرش استعفای رییس بانک مرکزی ایران که بسیاری معتقدند او با سو مدیریت و ناتوانی از بازگرداندن بالغ بر ۱۱۶ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات در ۷ سال اخیر نقش موثری در گرانی های اخیر داشته .

• مخالفت بی سابقه مجلس ایران با کلیات لایحه بودجه به این دلیل که در ان جنبه های حمایتی از معیشت مردم کم رنگ است .

با توجه به مطالب بالا چند سناریو برای اعتراضات جدید در ایران قابل تصوراست که احتمال وقوع هر کدام وابسته به ۴ متغیر مهم زیر است .

• نحوه رفتار معترضین

• تصمیمات حکومت در ایران برای آرام سازی جامعه

• نحوه برخورد نهادهای امنیتی و انتظامی با اعتراض ها

• و مواضع و سیاست های کشورهای خارجی بویژه امریکاو اروپا وبویژه اسراییل

سناریوهای احتمالی عبارتند از :

• با توجه به وجه پر رنگ اقتصادی و معیشتی این اعتراضات ٬اگر حکومت بتواند با تدابیری نشان دهد کنترل اوضاع را در دست دارد ومی تواند گرانی ها را مهار کند ودرمقابله با معترضین همدلی و نرمش اتخاد و از خشونت پرهیز شود این اعتراضات فروکش خواهد کرد ودر قالب مطالبات و خواسته های گروهی و صنفی وجه مسالمت امیز خواهد گرفت. دستور رییس جمهور به وزیر کشور برای گفتگو با معترضین اقدام مناسبی در این راستا ارزیابی می شود( ضروری است اشاره کنم برخلاف ادعای مخالفین جمهوری اسلامی که هر گونه اعتراض در ایران را به انقلاب سیاسی تعبیر می کنند از نظر علم سیاست اعتراضات در ایران همه ی ویژگی های انقلابهای سیاسی را ندارد و از سطح جنبش اجتماعی بالاتر نمی رودمانند اعتراض ها جنیش زن زندگی ازدی در سال ۲۰۲۲ که شرح این مساله مجال جداگانه ای می خواهد.)

• اگردولت نخواهد یا نتواند قیمت های ارز و طلا و گرانی ها را کنترل کند و به مطالبات مردم معترض با تصمیماتی ملموس پاسخ دهد ادامه این اعتراض ها تا زمانی که معترضین به خواسته های خود دست پیداکنند ادامه خواهد داشت . شاید چند روز فروکش کند اما مجددا و به بهانه دیگری دوباره سر برمی اورد و حتی می تواند گسترش کرده و با توجه به میزان نارضایتی ها و خشم برخی از مردم از سیاستهای کشور رادیکال شود. نهادهای متولی نظم و امنیت در این سناریو با درس گرفتن از تجربه های گذشته از هر گونه خشونت پرهیز کرده و صرفا بر مهار وارام سازی اعتراض ها متمرکز خواهند بود. رسانه های وابسته به حاکمیت نیز با انعکاس منصفانه اعتراض ها ٬ ها از سیاسی نشان دادن آن و وابسته نشان دادن معترضین به خارج از کشور پرهیز خواهند کرد.در گذشته هم رسانه های وابسته قدرت و هم نهادهای ذی ربط امنیتی و انتظامی در این مساله موفق عمل نکردند.

• نوع مواجهه حکومت با اعترا ض های شکل گرفته سناریوی سوم و چهارم را شکل خواهد داد. اگر حکومت اعتراضات با نوعی براندازی نرم تعبیر کرده و رسانه های وابسته به حکومت روایت انقلابی  از ان را منتشر کنند و نهادهای امنیتی و انتظامی با معترضین مانند دشمنان و ستون پنجم دشمن برخورد کنند نه تنها اعتراض ها ارام نخواهد نشد بلکه تشدید شده و به خشونت کشیده می شود و در خوش بینانه ترین حالت حکومت با اعمال سرکوب وسیع و شدید اعتراضات را خفه خواهد کرد. اما به نظر می رسد در این صورت سناریوی چهارم ظهور خواهد کرد.

• بدبینانه ترین سناریوی قابل تصور مداخله کشورهای خارجی بویژه اسراییل دراعتراضات داخلی ایران و منحرف کردن ان ازاعتراضات صنفی و مسالمت امیز به اغشاشات عمومی و خشن علیه ساختار سیاسی کشور و نظام جمهوری اسلامی و ایت الله خامنه ای است . در این صورت هم احتمال درگیری نظامی مجدد و حتی ترور رهبری وجود دارد و هم احتمال مداخله عوامل و گروههای وابسته به موساد در اعتراض های خیابانی . دوشنبه شب اکانت فارسی وابسته به موساد نوشت همراه معترضینی است که بخواهند جمهوری اسلامی را سرنگون کنند. سناریوی چهارم در تاریخ جنبش های اعتراضی در ایران سابقه نداشته و به نظر می رسد با توجه به مطالب گفته شده و شواهد موجود در صورت خشونت امیز شدن اعتراضها احتمال وقوع ان بالاست بر همین اساس هم رییس جمهور و هم رییس مجلس هشدار دادند در صورت حمله مجدد اسراییل پاسخ ایران سخت و غیر قابل محاسبه خواهد بود. بنا براین در جمع بندی می توان گفت فعلا توپ و میدان در اختیار جمهوری اسلامی است که با پرهیز ازخشونت در مواجهه با اعتراض ها و پاسخ ملموس و عملی به مطالبات و درخواستهای مردم ناراضی ٬ جلو خشونت امیز شدن اعتراض ها ومداخله احتمالی اسراییل را بگیرد.

این تحلیل با روند رخدادهای اتی مستعد به روز رسانی است

ترور فرمانده ایرانی تبار حزب الله لبنان و واکنش ها در ایران

 

امیر دبیری مهر

النهار چاپ بیروت

ترور فرماندهان و نیروهای اثر گذار مقاومت اسلامی و نزدیک به تهران همچنان ادامه دارد و این بار اسراییل  هیثم علی طباطبایی ۵۷ ساله معروف به سید ابوعلی نفر دوم حزب الله لبنان را ترور کرد .او یکشنبه عصر در ضاحیه بیروت مورد هدف حمله هوایی ارتش اسراییل قرار گرفت و با شمار دیگری از اعضا و فرماندهان نظامی حزب الله و تعدادی از افراد غیر نظامی به شهادت رسیدند.

این بزرگترین حمله اسرائیل به لبنان از زمان آتش بس در سال گذشته از ۲۴ نوامبر ۲۰۲۴ تاکنون است. در جنگ قبلی اسرائیل و حزب الله لبنان ۲ دبیرکل حزب الله لبنان و فرماندهان ارشد نظامی این مجموعه از جمله عالی ترین مقام نظامی حزب الله یعنی “فواد شُکر” نیز به شهادت رسیدند.

در پی ترور ایمن فرمانده ارشد نظامی حزب الله ٬ علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در واکنش به ترور هیثم علی طباطبایی اعلام کرد:

نتانیاهو آنقدرماجراجویی خود را ادامه می‌دهد تا همه دریابند راهی جز مقابله با این رژیم جعلی باقی نمانده است. این موضع گیری شدید الحن علی لاریجانی که سیاست مدار معتدلی در ایران محسوب می شود نشان می دهد ایران اقدام اسراییل را در ترور ابو علی بی پاسخ نخواهد گذاشت .

کیوان ساعدی فعال سیاسی و رسانه ای ٬ هدف قرار دادن طباطبایی را نشان دهنده وزن و قدرت یگان رضوان دانست که اسراییل بیش از از همه از توان عملیاتی اش هراس دارد و افزود : حزب الله معمولا این گونه حملات را بی پاسخ نمی گذارد و باید منتظر مرحله ای جدید از رویارویی حزب الله و اسراییل باشیم.

برخی دیگر از حامیان ایرانی حزب الله لبنان نیز در فضای مجازی با اشاره به اینکه نباید هدف قرار گرفتن فرماندهان حزب الله برای سیاست مداران تهران عادی شود زیرا در این صورت هدف قرارگرفتن مجدد تهران نیز عادی خواهد شد بطور ضمنی خواستار واکنش شدید ایران و حزب الله به حمله اخیر اسراییل به بیروت شده اند.

احمد زیدآبادی، روزنامه‌نگار و کارشناس مسایل اسراییل  نوشت: گویا حزب‌الله لبنان مصمم است سلاح خود را در شمال رودخانۀ لیطانی زمین نگذارد و در عین حال توان خود را بازسازی کند. در مقابل، دولت نتانیاهو نیز مصمم است به هر طریقی از جمله ترور رهبران این گروه، هم مانع بازسازی توان حزب‌الله شود و هم آن را وادار به زمین گذاشتن سلاح خو در سرتاسر خاک لبنان کند. با این حساب، رویارویی دو طرف ظاهراً وارد مرحلۀ نهایی خود شده است. در این میان موضع دولت لبنان، بسیار مهم است. دولت کنونی لبنان اما به خلاف اسلاف خود مصرانه خواهان خلع سلاح حزب‌الله است گرچه حملات اسرائیل را نیز محکوم می‌کند.

او در این مطلب اضافه کرد:

واقعیت این است که حزب‌الله وارد بحرانی‌ترین دورۀ حیات خود شده است. برای نخستین بار محیط منطقه‌ای و نظم سیاسی داخلی لبنان علیه سلاح آن صف‌آرایی کرده و این موضوع در میانۀ شدیدترین ضربات اسرائیل، معادلۀ کاملاً تازه‌ای را رقم زده است. مسئله این است که حزب‌الله برای حفظ سلاح خود در این مقطع، مجبور به رویارویی تمام‌عیار نظامی با اسرائیل است در حالی که هم بسیاری از زبده‌ترین رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی خود را از دست داده و هم در دولت لبنان پشتش خالی شده است.

آیا حزب‌الله پس از ترور هیثم علی طباطبایی فرماندۀ ارشد خود، با اسرائیل وارد جنگ می‌شود؟ یا به ادامۀ همین جنگ یک‌طرفه و کم‌شدتی که نیروهایش را هدف گرفته است، رضایت می‌دهد؟ یا اینکه توافق آتش‌بس تازه‌ای برای زمین گذاشتن سلاح را می‌پذیرد؟ هر سه انتخاب، برایش بسیار پرهزینه است

 

مخالفین جمهوری اسلامی در فضای مجازی از شهادت هیثم علی طباطبایی ابراز خشنودی کردند و او را بازوی قدرتمند مقاومت معرفی کردند که روابط بسیار نزدیکی با ایران و نیروی قدس سپاه داشته است .

برخی نیز در شبکه های اجتماعی حضور نیافتن ایت الله خامنه ای در سومین شب مراسم سالگرد شهادت  حضرت زهرا(س) در دفترش را مرتبط با شهادت هیثم علی دانسته اندهر چند نتانیاهو در پیام ویدیوی خود درباره ترور هیثم علی هیچ اشاره ای به ارتباط او با ایران نکرد.

وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران نیز بلافاصله با انتشار بیانیه‌ای،  حمله به مناطق مسکونی در بیروت و ترور هیثم علی طباطبایی را به شدت محکوم کرد.

در این بیانیه حمله  رژیم متجاوز صهیونیستی به منطقه مسکونی در ضاحیه بیروت نقض فاحش آتش‌بس نوامبر ۲۰۲۴ و تعرضی وحشیانه علیه تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی لبنان خوانده شده که  در ان ده‌ها نفر از شهروندان عادی لبنانی از جمله زنان و کودکان معصوم به شهادت رسیدند ..وزارت خارجه ایران بی‌عملی و سکوت سازمان ملل متحد و شورای امنیت این سازمان در قبال تجاوزهای مستمر و جنایات بی‌شمار رژیم اسرائیل علیه مردم لبنان را تاسف‌بار و غیرقابل توجیه دانسته و خواستار اقدام جدی از سوی جامعه بین‌المللی برای مقابله با تروریسم سازمان‌یافته و جنگ‌افروزی رژیم صهیونیستی علیه لبنان و دیگر کشورهای منطقه شده است .

 

هیثم علی طباطبایی همیشه هدف ترور ارتش اسراییل بوده و  ۱ سال پیش از یک نقشه  ترور جان سالم به در برد او فرمانده یگان رضوان یا همان نیروی زمینی حزب الله بود و  در سوریه و یمن نیز فعالیتهای اثر گذاری علیه اسراییل انجام داده بود از جمله او فرمانده  «طرح حمله ضد اسراییلی به الجلیل» در شمال فلسطین درسال گذشته بود که ضربه سختی به اسراییل محسوب می شد.

هیثم علی طباطبایی متولد ۱۹۶۸ در بیروت و از پدری ایرانی و مادری لبنانی بود و بعنوان یک شهروند ایرانی – لبنانی در جنوب لبنان بزرگ شد و در جوانی به حزب‌الله پیوست. در زمان ظهور داعش در سوریه وقتی حزب‌الله برای کمک به دولت سوریه  وارد عمل شد، طباطبایی اختیارات ویژه و جدیدی در سوریه گرفت و مسئول ساخت زیرساخت نظامی حزب‌الله در جولان (نزدیک مرز اسرائیل) شد .

او در ژانویه ۲۰۱۵ در حمله هوایی اسرائیل در منطقه قنیطره (جنوب سوریه) هدف اصلی ترور بود ولی زنده ماند. در همان حمله یک افسر ارشد ایرانی و جهاد مغنیه (از فرماندهان اولیه پرونده جولان) شهید شدند.

سال ۲۰۱۶ برای مأموریت نظامی به یمن نزد انصارالله فرستاده شد. برخی می گویند ان زمان  حزب‌الله خواسته بود  او  از منطقه دور بماند تا مجددا ترور نشود. هیثم علی در یمن با هماهنگی نیروی قدس سپاه و در قالب واحد ۳۸۰۰ حزب الله که به اموزش نیروهای برون مرزی حزب الله اختصاص دارد به ‌نظامیان یمنی اموزش تخصصی داد .

در همان سال یعنی سال  ۲۰۱۶ وارد لیست تروریست‌های جهانی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC-SDGT) شد و سال ۲۰۱۸ آمریکا ۵ میلیون دلار جایزه برای لو دادن او  تعیین کرد.

در ژانویه ۲۰۲۲ شایعه شد که در حمله ائتلاف عربی در صنعا کشته شده که دروغ بود. بعد از مأموریت یمن به لبنان برگشت و از ۲۰۱۹–۲۰۲۰ به بعد به عنوان فرمانده یگان رضوان شناخته شد.

او همچنین نقش کلیدی در پشتیبانی حزب‌الله از مقاومت اسلامی در فلسطین و در نوار غزه داشت تا اینکه بعد از توافق اتش بس حزب الله و اسراییل در سال گذشته او فرماندهی نظامی حزب الله را به عهده گرفت.

 

 

 

 

.

 

 

منبع : روزنامه النهار چاپ بیروت

امیر دبیری مهر

پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳  تا کنون ۵ انتخابات پارلمانی درعراق برگزار شده  و ششمین  انتخابات پارلمانی عراق حدود یک هفته دیگر در ۱۱نوامبر برگزار خواهد شد. ۲۱ میلیون نفر واجد شرایط رای در عراق ۴۶ میلیون نفری ۳۲۹ نفر را از بین بیش از هفت هزار نامزد را راهی پارلمان این  کشور می کنند.

از چند ماه قبل هم  ۳۷ ائتلاف و ۳۸ حزب و ۸۰ نامزد مستقل وارد عصه رقابت های انتخاباتی شدند.

کشورهایی مثل ایران، عربستان، ترکیه و آمریکا نسبت به انتخابات پارلمانی عراق بسیار حساس هستند زیرا  ترکیب پارلمان عراق بر نفوذ این کشورها  درعراق اثر مستقیم خواهد گذاشت . زیرا در نظام پارلمانی عراق٬ مجلس  وظیفه تعیین  رییس جمهور و تایید  نخست وزیر را بر عهده دارد. از این رو کشورهای مذکور برای راه یابی سیاست مداران همسو با خود به پارلمان در حال رایزنی و تلاش هستند و رسانه های وابسته به انها نیز  برای اثرگذاری بر افکار عمومی عراق تلاش می کنند.

ایران از سال ۲۰۰۵ میلادی ودر استانه نخستین انتخابات پارلمانی عراق تلاش کرد افراد و جریانهای همسو با خود را وارد ساختار قانون گذاری و تصمیم گیری عراق کند . درنخستین انتخابات پارلمانی که ائتلاف عراق یکپارچه به پیروزی رسید ایران با حمایت از جریان های شیعی عراق نقش مهمی در پیروزی این جریان ایفا کرد و ابراهیم جعفری عضو حزب الدعوه بهترین گزینه مطلوب  جمهوری اسلامی ایران برای تصدی سمت نخست وزیری بود. از سال ۲۰۰۵ تا سال ۲۰۱۸ یعنی  زمان برگزاری چهارمین انتخابات پارلمانی عراق ٬ قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس ایران نقش اصلی را در تامین منافع ایران در انتخابات عراق ایفا می کرد . اقدامات او شامل رایزنی برای اتحاد شیعیان ٬ افزایش میزان مشارکت شیعیان جنوب عراق و همچنین اموزش احزاب شیعه برای جلب مشارکت و رای مردم در انتخابات بود.

در نتیجه این اقدامات می توان گفت از ۸ نخست وزیر عراق پس از صدام تا کنون دست کم ۵ نفر انها یعنی ابراهیم جعفری ٬ حیدر العبادی ٬ نوری المالکی ٬ عادل عبدالمهدی و محمد السودانی که  عضو حزب الدعوه بودند روابط بسیار خوبی با تهران داشته اند و توانستند  بین اختلاف منافع ایران با دیگر رقبای منطقه ای در عراق بویژه امریکا توانسته اند توازن برقرار کنند. اما بعد ازترور قاسم سلیمانی در سال ۲۰۱۹ تا امروز و کاهش نسبی نقش ایران در عراق که بسیار وابسته به شخصیت و نفوذ فردی سلیمانی بود نقش ایران در نتایج انتخابات عراق و بطور کلی نفوذ ایران در عراق نسبت به گذشته کاهش یافته است از همین روی انتخابات پیش رو برای احیای نقش از دست رفته ایران بسیار مهم است .

اتفاقات دو سال اخیر در منطقه و تضعیف جبهه مقاومت اسلامی با سقوط حکومت بشار اسد و کشته شدن رهبران مهم جریان مقا ومت بویژه سید حسن نصرالله در لبنان و اسماعیل هنیه و یحیی سنوار از رهبران حماس و برخی رهبران حوثی ها در یمن ٬  تنها گروه و جریان نزدیک به تهران که هنوز اسیب جدی ندیده حشد الشعبی در عراق است که امریکا می خواهد این گروه خلع سلاح و در ارتش عراق ادغام شود. این مهم از نظر امریکا می تواند توسط مجلس و دولت بعدی عراق انجام شود . مساله ای که ایران به شدت با ان مخالف است و ادامه حضور حشد الشعبی را ضروری و سپر دفاعی ایران در خاک عراق در برابر تهدیدهای احتمالی امریکا و اسراییل می داند. مساله ای که برخی مقامات عراقی هم بارها از ان انتقاد کردند

خبر منتشر شده درباره گفتگوی ۱۱ دقیقه ای وزیر دفاع امریکا با وزیر دفاع عراق مبنی بر حمله قریب الوقوع امریکا به اهدافی در منطقه واینکه نباید نیروهای شبه نظامی عراق به ان واکنش نشان دهند این گمانه زنی را تقویت کرده که اولا این حمله قبل از انتخابات عراق اانجام خواهد شد ثانیا منظور از نیروی شبه نظامی در عراق حشد الشعبی است و ثالثا احتمالا هدف حمله نیز برخی از نیروهای مسلح متحد جبهه مقاومت در عراق است

بنابراین ایران برای تقویت نفوذ خود در عراق و اثر گذاری بر نتایج انتخابات پارلمانی عراق در راستای منافع ملی از رویکردهای سخت‌افزاری فاصله گرفته و بر رویکرد و اقدامات نرم سیاسی و تبلیغاتی و پشت پرده تمرکز کرده است . اقداماتی مانند :

یکپارچه سازی جبهه شیعی نزدیک به تهران:

جمهوری اسلامی برای برای ایجاد ائتلاف های همسو با رهبران شیعی در حال رایزنی است . به اذعان کارشناسان عراقی، الإطار التنسیقی  «چارچوب هماهنگی گروه‌های سیاسی شیعه عراق» علی رغم نزدیکی به ایران دچار شکاف های داخلی است لذا ایران تلاش می کند  نقش میانجی و هماهنگ کننده فعال را ایفا می کند تا از رقابت فرسایشی درون بیت  شیعی جلوگیری شود.

تثبیت محور اقتصادی ایران و عراق:

روابط اقتصادی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق در دو دهه اخیر به یکی از مهم‌ترین محورهای تعاملات منطقه‌ای تبدیل شده و عراق همواره از مهم ترین شرکای تجاری ایران به شمار می رود. برای مثال حجم تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۲ میلیارد دلار برآورد شده است.تهران  تلاش می کند تا این پیوند محکم اقتصادی را به عنوان ابزار نفوذ نرم تثبیت کند. در مقام مثال سرمایه گذاری در پروژه مشترک تکمیل خط ریلی بصره- شلمچه و یا حمایت از مناطق شیعی فقیر نشین جنوب عراق از طریق طرح های خدماتی از مواردی ست که جمهوری اسلامی ایران  با انجام ان موجب  افزایش محبوبیت نامزدهای نزدیک به خود در مناطق شیعه نشین می شود. بویژه که براوردها از کاهش انگیزه مشارکت طبقات فقیر و شیعه در انتخابات خبر می دهد و مهمترین نشانه ان عدم مشارکت مقتدی صدر در این انتخابات است.

 

هماهنگی امنیتی و کنترل فضای انتخاباتی:

ایران تلاش می کند از هرگونه درگیری مستقیم میان گروه های مقاومت مثل حشد الشعبی و نیروهای آمریکایی در زمان انتخابات است جلو گیری کند تا مبادا بهانه ای برای تحریم یا تأخیر در انجام انتخابات شود. در عوض تهران تلاش می کند با تقویت نقش امنیتی دولت السودانی به  ثبات عراق کمک کند زیرا ان را به نفع جبهه مقاومت می داند.

 

استفاده از رسانه های همسو برای شکل دهی افکار عمومی:

رسانه‌های عرب‌زبان وابسته به ایران مانند الکوثر، العالم و المیادین مسایل مربوط به انتخابات را با تأکید بر استقلال سیاسی عراق پوشش می دهند تا افکار عمومی عراق را به سمت جریان های همسو با تهران سوق دهند.

 

نتایج اقدامات ایران  -اعم از موفقیت یا عدم موفقیت- بعد از اعلام نتایج انتخابات پارلمانی مشخص خواهدشد .