بیش از ۱۲۰ روز از شهادت ایت الله خامنه ای و جایگزینی اقا سید مجتبی فرزند او بعنوان رهبر جمهوری اسلامی می گذرد. یک هفته است مراسم بدرقه و تشییع ایت الله خامنه ای در ایران و عراق برپاست وپیکر او  پنج شنبه در مشهد تدفین شد.

جنگ ۴۰ روز و اتش بس ناپایدار ۸۰ روزه بین ایران و امریکا باعث شد این مراسم ۴ ماه به تعویق افتد  از دو شب گذشته نیز با  بروز درگیری بین نیروهای نظامی ایران و امریکا در خلیج فارس ٬این اتش بس مجددا نقض و احتمال تشدید ان وجود دارد این  در حالی است که دو کشور چند هفته پیش تفاهم نامه رسمی اتش بس امضا کردند.

 اما انچه که توجه و پرسش بسیاری از ناظران بین المللی را به خود جلب کرده این مساله است که جمهوری اسلامی در دوران پس از ایت الله  خامنه ای چگونه خواهد بود؟

این پرسش بیشتر زمانی اهمیت پیدا می کند که رهبر جوان و جدید با وجود گذشت ۴ ماه از انتخاب او ٬ هنوز در صحنه عمومی حاضر نشده و هیچ عکس و تصویر و صدایی از او منتشر نشده . گفته می شود مجتبی خامنه ای در جریان جنگ امریکا و اسراییل دو بار ترور  و بر اثر آن  مجروح شده ٬  یکبار در  نهم اسفند  و روز اول جنگ و بار دیگر هم چند روز بعد در یکی از بیمارستانهای تهران.  که ظاهرا در حمله دوم جراحت بیشتری به او وارد شده. به حدی که سید احمد خاتمی عضو هیات رییس مجلس خبرگان رهبری – مجلسی ۸۶ نفره از روحانیان که مجتبی خامنه ای را بعنوان رهبر انتخاب کردند- ضمن تایید جراحات شدید به مجتبی خامنه ای از این مساله خبر داد.

در این ۴ ماه  با وجود انتشار پیام های مکتوب متعدد از اقایی مجتبی خامنه ای  و ادعای مقامات رسمی مبنی بر اینکه او در صحت و سلامت است و سر رشته امور را در دست دارد وصرفا بخاطر حفاظت از جان او قرار نیست در منظر عموم حاضر شود٬  انتظار افکار عمومی در ایران این بود که او در مراسم تشییع و تدفین پدرش حاضر شود و حتی نماز میت را او اقامه کند. اما انچه اتفاق افتاد این نبود و سه پسر دیگر او یعنی مصطفی و مسعود و میثم در این مراسم شرکت کردند و نماز میت در مشهد را هم اقا مصطفی فرزند ارشد رهبر شهید اخواند.

 این اتفاق باعث شده مجددا گمانه زنی ها در خصوص صحت و سلامتی او در جامعه گسترش یابد . برخی تندروهای سیاسی که از ۴ ماه گذشته علیه هر گونه مذاکره و توافق با امریکا مخالفت می کنند و مسعودپزشکیان و محمد باقر قالیباف رییس مجلس و عباس عراقچی وزیرامور خارجه جمهوری اسلامی را مورد حمله و اهانت قرار می دهند بطور تلویحی چنین نظری دارند و مدعی اند این سه نفر با سو استفاده از نبود رهبری در حال اجرای برنامه ها و سیاست های خود در دوره سوم جمهوری اسلامی هستند. این افراد و گروههای سیاسی که میدان دار تجمعات خیابانی در ایران در شبهای پس از جنگ هستند و در مراسم تشییع ایت الله  علی خامنه ای نیز پرچم های یالثارات الخامنه ای را حمل می کردند و شعار خونخواهی و انتقام ازترامپ و نتانیاهو سر می دادند می گویند فقط زمانی با توافق و اتش بس موافقت خواهند کرد که از زبان و چهره مجتبی خامنه ای ان را دریافت کنند.

یکی دیگر از شواهد این فرضیه این است که رهبر جدید برای فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی حکم اننتصاب صادر نکرده در حالی که مناصب مهمی مانند  ستادکل نیروهای مسلح و سپاه پاسداران هنوز فرمانده ندارند و جانشنیان قبلی انها را فرماندهی می کنند.

اما گروه دیگری می گویند حتی اگر تهدیدات امنیتی به جان اقای مجتبی  خامنه ای که علت اصلی غیبت اوست رفع شود باز هم جمهوری اسلامی شاهد رهبری مانند گذشته  نخواهد بود که نقش اصلی و محوری و روی صحنه در سیاست ها و تصمیم گیری ها ایفا کند و مکررا سخنرانی کرده و با رجال و شخصیتهای سیاسی و فرهنگی و اقتصادی داخلی و بین المللی دیدار کند. این افراد می گویند مردم و مقامات ایرانی باید خود را برای رهبری غایب و کم سخن اماده کنند زیرا نه شرایط ایران مثل گذشته است و نه شخصیت خامنه ای جوان مانند پدرش است و ترجیح می دهد بی و سر وصدا وظایف رهبری را انجام دهد.

برای هر کدام از ادعاهای بالا شواهدی وجود دارد اما نمی توان در باره انچه که واقعا در اینده رخ خواهد داد نظر قطعی داد ولی می توان گفت دو سناریوی اصلی پیش روی جمهوری اسلامی در دوران پس از ایت الله سید علی خامنه ای و رهبری اقا سید مجتبی خامنه ای  است :

• سناریوی محتمل تر ادامه سیاست های گذشته جمهوری اسلامی در دوران جدید و ادامه تنش با امریکا و اسراییل است .که نتیجه آن از سرگیری جنگ و ترور علیه ایران  و بحران های اقتصادی و نارضایتی عمومی است . شاید در همین حملات و ترورها رهبر جدید  هم به سرنوشت پدرشهیدش دچار شود. این سناریو به این علت محتمل تر است که بعد از دو جنگ اخیر مقامات جمهوری اسلامی به این باور رسیدند که توان ایستادگی بالایی در برابر امریکا دارند و واشنگتن و تل اویو نمی توانند این حکومت را ساقط کنند بنا براین باید بیشتر از گذشته در برابر انها ایستادگی کرد. در عین حال پایگاه اجتماعی نظام سیاسی نیز پس از جنگ فعالتر و منسجم تر از گذشته شده و خواهان ادامه جنگ برای بیرون راندن نظامیان امریکایی از خلیج فارس است.

• سناریوی دوم که احتمال ان کمتر است اما تحقق ان منتفی نیست تغییرات تدریجی در سیاست های جمهوری اسلامی در سه بخش زیراست

 اول  تنش زدایی در روابط خارجی بویژه با امریکا و

دوم  باز کردن فضای سیاسی و اجتماعی و

 سوم بازسازی اقتصادی کشور .

 کسانی که به این سناریو اعتقاد دارند معتقدند اقا سید مجتبی خامنه ای با عدم حضور در صحنه عمومی و دردسترس نبودن و تقویض اعمال تغییرات به پزشکیان و قالیباف می خواهد این مسیر را با کمترین هزینه پیش ببرد و مخالفتهای داخلی را به تدریج تضعیف کند و با گذر زمان انرژی ها ی مخالفان  را کاهش دهد.  زیرا واقعیات جمهوری اسلامی به گونه ای است که رهبر جوان  چه بخواهد و چه نخواهد باید گزینه تغییرات اساسی را در ایران انتخاب کند وگرنه واقعیات هر چند تلخ بر او تحمیل خواهد شد.