نویسند: امیر دبیری مهر
در سالهای گذشته که مذاکره با کشورهای غربی بویژه امریکا برای رفع تحریم های اقتصادی و توافق بر سر مسایل هسته ای در دستور کار جمهوری اسلامی بوده همیشه فعالان سیاسی محافظه کار و گروههای اجتماعی طرفدار نظام با مذاکره مخالفت کرده و ان را خلاف مبانی ایدیولوژیک انقلاب اسلامی می دانستند و برعکس مخالفین و منتقدین جمهوری اسلامی باور داشتند که ایران باید از طریق مذاکره و توافق با غرب در روابط خارجی خود تنش زدایی کند و از این طریق فشارهای اقتصادی و حقوقی نیز بر مردم ایران کاهش یابد و نظام جمهوری اسلامی نیز به هنجارهای بین المللی نزدیک شود.
رسانه های وابسته به حکومت نیز همواره طرفداران مذاکره با غرب بویژه امریکا را غرب زده و وابسته معرفی می کردند و حتی درمواردی برخی از پژوهشگران و روزنامه نگاران طرفدار مذاکره با امریکا دستگیر و محاکمه شدند برای نمونه درسال ۲۰۰۲ عباس عبدی و بهروز گرانپایه و حسین قاضیان بخاطر انجام یک نظر سنجی که درنتایج ان اکثریت مردم ایران خواهان مذاکره با امریکا بودند در دادگاه محاکمه و به زندان محکوم شدند.
اما بعد ازاعتراضات خونین ماه گذشته در ایران که در ان دست کم سه هزار نفر کشته شدند مخالفین جمهوری اسلامی بویژه در خارج از کشور از دونالد ترامپ خواستند برای دفاع از مردم ایران به وعده خود عمل و مقامات جمهوری اسلامی را مورد حمله نظامی قرار دهد. ترامپ قبل از سرکوب معترضین از مردم ایران خواسته بود روی حمایت او در برابر دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی حساب کنند.
این تغییر نگاه بخشی از جامعه ایرانی دقیقا هشت ماه بعد از حمله مشترک امریکا و اسراییل به ایران رخ می دهد که در ان مردم ایران یکپارچه در برابر اسراییل و امریکا ایستادگی کردند و با حمله نظامی مخالفت کردند.
اما روند تحولات و فشار شدید اقتصادی و شکل گیری اعتراضات ماه گذشته و از همه مهمترین سرکوب شدید ان و کشته شدن معترضین ٬ خشم و نفرت شدیدی را در بخشی از جامعه ایران نسبت به جمهوری اسلامی ایجاد کرده تا حدی که راضی هستند امریکا به جمهور اسلامی حمله نظامی کند حتی اگر به فروپاشی نظام سیاسی منجر شود. این گروه از مردم از تاخیر در حمله امریکا نیز بسیار گله مند بوده و ترامپ را به عهد شکنی متهم می کنند . فضای مجازی و شبکه های اجتماعی مملو از مطالبی در این خصوص است . با وجودی که طرفدران نظام این گروه از مردم را به وطن فروشی و خیانت متهم می کنند اما این طرز فکر و احساس همچنان در جامعه وجود دارد .
در جنین فضایی٬ افزایش اقدامات و تحرکات دیپلماتیک جمهوری اسلامی در منطقه بویژه برگزاری دور جدید مذاکرات ایران و امریکا در مسقط پایتخت عمان و سفر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به عمان و قطر نیز با واکنش متفاوت مردم و گروههای سیاسی و کارشناسان مواجه شده که کاملا برعکس گذشته است.
این بار برخلاف گذشته مخالفان و منتقدین جمهوری اسلامی از اینکه تهران وارد مذاکره با امریکا شده ناراحت و نگران این هستند که با توافق احتمالی پایه های نظام سیاسی تحکیم و حکومت استمرار یابد و روند سرکوب داخلی با قدرت بیشتری ادامه یابد.
این گروه دستگیری تعدادی از فعالان سیاسی اصلاح طلب در روزهای اخیر را شاهدی برمدعای خود می دانند که همزمان با پیشرفت مذاکرات با امریکا انجام شده است .
در سوی دیگر طرفداران جمهوری اسلامی و رسانه ها و احزاب محافظه کار برخلاف گذشته که همیشه مخالف مذاکره با امریکا بودند این بار با هیجان و علاقه اخبار مربوط به پیشرفت مذاکرات را پوشش داده و تحلیل می کنند و همه تلاش خود را برای جلوگیری از جنگ احتمالی بکار گرفته اند و می گویند مذاکره غیر مستقیم به امریکا نشان می دهد ایران جنگ طلب نیست .
این رویکرد دقیقا بازتابی از سیاست رسمی جمهوری اسلامی است که در این روزها تلاش می کند با دیپلماسی و بده بستان مانع از ورود به یک جنگ منطقه ای شود در همین راستا علی لاریجانی اعلام کرده می توان درباره انتقال ۴۰۰ کیلو اورانیوم غنی شده در تاسیسات فردو به خارج از ایرانه مذاکره و توافق کرد. هر چند مقامات جمهوری اسلامی بارها گفتند به هرقیمتی حاضر به توافق با امریکا نیستند و مسایلی مانند قدرت موشکی ایران قابل مذاکره نیست .
البته از انجا که جمهوری اسلامی و حامیان ان مطمین نیستند که مذاکرات جاری به توافق برسد و به وعده ها و مواضع دونالد ترامپ اعتماد ندارند و نقش اسراییل را در تخریب این روند موثر می دانند همزمان با تلاش برای رسیدن به توافق و پرهیز از جنگ ٬قدرت نظامی و منطقه ای ایران را با چاشنی تهدید نمایش می دهند . برای مثال در راهپیمایی ۲۲ بهمن در تهران بار دیگر شعار مرگ بر امریکا و مرگ بر اسراییل شعار اصلی تظاهر کنندگان بود و تابوت نمادین مقامات نظامی امریکا در خیابان به نمایش گذاشته شد و حتی پرچم های امریکا و اسراییل اتش زده و روی زمین لگدمال شد . اما امسال از اتش زدن عروسک های شبیه به ترامپ پرهیز شد .
رسانه های رسمی ایران می گویند در راهپیمایی سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بیش از ۲۶ میلیون نفر دربیش از ۱۴۰۰ شهر در پاسخ به درخواست ایت الله خامنه ای شرکت کردند و احتمالا با تکیه بر این روایت ها موضع جمهوری اسلامی در مذاکرات پیش رو سرسخت تر خواهد شد .