سه روز از پس اتش بس بین ایران وامریکا و اسراییل و اعلام امادگی پاکستان برای برگزاری اجلاس گفتگوبین تهران و واشنگتن در اسلام اباد ٬ جمهوری اسلامی برای شرکت در این اجلاس سیاست محتاطانه ای در پیش گرفته است .از سویی با شرکت در اجلاس در بالاترین سطح بالا در نیم قرن اخیر موافقت کرده اما برای توافق نیز شرط و شروط سختی را مطرح کرده است که موجب واکنش های سخت طرفهای امریکایی هم شده است .
این اجلاس امروز یازدهم اوریل ساعت ۱۲ به وقت محلی اغاز می شود و از طرف ایران محمد باقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی ٬ عباس عراقچی وزیر امور خارجه ٬ مجید تحت روانچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه و احتمالا محمد باقر ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران شرکت می کنند و از طرف امریکا جی دی ونس معاون رییس جمهور ٬ ویتکاف نماینده ویژه امریکا در در امور خاورمیانه ٬ جرد کوشنر مشاور رییس جمهور امریکا و احتمالا برد کوپر فرمانده سنتکام شرکت می کنند.
قرار بود هیات ایرانی پنجد شنبه راهی اسلام اباد شود و در همین راستا پنج شنبه شب نهم اوریل سفیر ایران در پاکستان اعلام کرد هیات ایرانی شامل محمد باقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی و عباس عراقچی وزیر امور خارجه وارد پاکستان شدند اما او دقایقی بعد توییت خود را پاک کرد و خبرگزاری های فارس و تسنیم اخباری مبنی بر عزیمت هیات ایرانی به اسلام اباد را تکذیب کردند. و سرانجام جمعه شب بعد از چهل روز ممنوعیت پرواز در اسمان ایران بخاطر شرایط جنگی ٬ دو هواپیما از تهران به سوی پاکستان پرواز کردند و مشخص شد بعد از حدس و گمان های زیاد سرانجام هیات ایرانی راهی پاکستان شدند.
قبل از ان برخی رسانه های فارسی مخالف جمهوری اسلامی مدعی شدند علت تاخیر سفر هیات ایران به پاکستان بروز برخی اختلافات درایران خصوص ترکیب هیات مذاکره کننده است . به گفته تلویزیون ایران اینترشنال سردار احمد وحیدی فرمانده کل سپاه پاسداران که در حال حاضر قدرت اول اثر گذار بر تحولات ایران است دو خواسته مطرح کرده که هیات ایرانی باید انها را رعایت کند اولا در مذاکره با امریکا به هیچ وجه درباره توان موشکی ایران صحبت نشود ثانیا سردارمحمد باقر ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نیز به تیم مذاکره کننده افزوده شود. در رسانه های رسمی ایران به این ادعا واکنشی نشان داده نشد.
اما روز قبل از ان مجتبی خامنه ای رهبر جدید جمهوری اسلامی در پیامی مکتوب به مناسبت چهلمین روز شهادت ایت الله سید علی خامنه ای بدون اشاره مستقیم به مذاکرات پیش رو تاکید کرده بود
جمهوری اسلامی متجاوزین تبهکاری که ایران را مورد حمله قرار دادند را رها نمیکند و حتماً غرامت تکتک صدمات وارد شده و خونبهای شهیدان و دیه جانبازان این جنگ را طلب خواهد کرد و حتماً مدیریت تنگه هرمز را به مرحله جدیدی وارد خواهد کرد .
وضعیت تنگه هرمز کلیدی تری مساله مذاکرات پی روست که ایران در خصوص ان هم امتیازاتی را برای پیشبرد مذاکرات داده و هم درخواستهای بسیار جدی در این خصوص دارد.
برای مثال ایران اعلام کرد بخش شمالی تنگه هرمز که در ابهای ساحلی ایران قرار داد باز است و کشتی های نفتکش و تجاری می توانند با هماهنگی نیروی دریایی ایران از انجا عبور کنند ایران همچنین هشدار دارد بخش جنوبی تنگه هرمز مین ریزی شده و عبور از ان خطر انهدام دارد. اما همزمان نمایندگان مجلس ایران نیز طرحی را برای تصویب اماده کردند که بتوانند ضمن حفظ حاکمیت جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز از کشتی های عبوری عوارض دریافت کند. بر اساس گزارش روز چهارشنبه فایننشال تایمز ، دولت ایران به ازای هر بشکه نفتی که از تنگه هرمز عبور میکند، یک دلار عوارض دریافت خواهد کرد و این هزینه باید به صورت بیتکوین پرداخت شود. هر کشتی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارد، باید در مورد محتویات محموله خود به مقامات ایرانی ایمیل ارسال کند و سپس منتظر تأیید بماند. پس از دریافت چراغ سبز، اپراتورهای کشتی «چند ثانیه» فرصت خواهند داشت تا مبلغ را با بیتکوین به یک کیف پول تحت کنترل ایران ارسال کنند.
چنین سیستمی تضمین میکند که هزینهها «به دلیل تحریمها قابل ردیابی یا مصادره نباشند.
این تصمیمات همزمان ایران نشان می دهد تهران به تعهد خود در خصوص تسهیل عبور و مرور در تنگه هرمز عمل کرده اما از سوی دیگر بر خلاف نظر امریکا حاکمیت و سلطه خود را بر این تنگه تثبیت کرده است همین سیاست با واکنش های دو پهلوی دونالد ترامپ مواجه شده .
ترامپ عصر جمعه در گفتگویی با تاکید بر اینکه بازگشایی تنگه هرمزعنصر کلیدی هرگونه توافق آتشبس است
گفت کشتیهای جنگی در حال تجهیز به بهترین مهمات هستند تا در صورت شکست مذاکرات با پاکستان، حملات از سر گرفته شود.
اما شرایط ایران محدود به حفظ تسلط بر تنگه هرمز نیست .محمد باقر قالیباف رییس هیات ایرانی جمعه عصر و قبل از پرواز به سوی اسلام اباد در توییتی نوشت : پیش از آغاز مذاکرات ۲ شرط ایران باید محقق شود. اول برقراری آتشبس در لبنان و دوم آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران حمله اخیر اسراییل به جنوب لبنان انقدر در ایران بازتاب منفی داشته که احتمال داده می شد تهران مذاکرات اسلام اباد را لغو کند اما ایران بجای لغو مذاکرات اعلام کرد فقط در صورتی در مذاکرات شرکت می کند که حملات اسراییل به لبنان متوقف شود.
مساله لبنان و حزب الله از موضوعات جدی محل اختلاف در این اتش بس است ایران می گوید دامنه اتش بس شامل لبنان هم می شود اما امریکا ان را نمی پذیرد. اما بخاطر برهم نخوردن روند اتش بس به اسراییل گفته موقتا حملات به جنوب لبنان را متوقف کند.
یکی از مسایل اختلافی که سایه ان بر مذاکرات پیش رو محسوس است دستور کار مذاکرات است ایران می گوید مذاکرات باید بر اساس ۱۰ پیشنهاد مطرح شده از سوی شورای عالی امنیت ملی در بامداد هشتم اوریل و همزمان با اعلام اتش بس باشد اما امریکا مدعی است ۱۵ پیشنهاد قبلی واشنگتن باید بعنوان محور مذاکرات پیش رو باشد اما با بالا گرفتن اختلاف مقامات دو کشور دررسانه ها طرفین ترجیح دادند این مساله را در پای میز مذاکرات مطرح کنند.
مجید تخت روانچی معاون سیاسی وزرارت امورخارجه ایران در این خصوص با تاکید بر اینکه توافق شده که طرح دهمادهای ایران مبنای مذاکرات اسلام اباد قرار گیرد گفت : جمهوری اسلامی ایران همواره از دیپلماسی و گفتگو استقبال میکند اما خواهان آتشبسی نیستیم که دشمن متجاوز مجدداً خود را تجهیز کند و دست به تجاوز مجدد بزند و به صراحت به دوستانمان هم گفتهایم که این وضعیت بدون تضمین تکرار نخواهد شد.
همزمان به انتشار اخبار و شایعات در ایران درباره مذاکرات اسلام اباد نمایندگان مجلس درایران هم ادعاهای را از پشت پرده مذاکرات مطرح می کنند . برای مثال سید محمود نبویان یکی از نمایندگان مجلس مدعی شد که قالیباف از سوی مجتبی خامنه ای به عنوان رییس هیات مذاکره کننده انتخاب شده و او توصیه هایی را نیز به قالیباف برای مذاکره با امریکا کرده است از جمله اینکه اخذ تضمین امنیتی برای عدم تجاوز مجدد امریکا و اسراییل به ایران و لبنان خط قرمز ایران است و بدون تعهد امریکا به این مساله هیچ توافقی نباید صورت پذیرد.
مالک شریعتی، نماینده تندرومجلس و از مخالفان اتش بس گفت: بعد از اعلام اتش بس سه نقض عهد از سوی امریکا و اسراییل رخ داده است؛ اول، حمله رژیم صهیونیستی به لبنان؛ دوم، تعرض به حریم هوایی ایران توسط پهپادهای اسرائیلی و آمریکایی و سوم، اعلام اینکه ایران حق غنیسازی ندارد که این موضوع جزو خطوط قرمز ماست و بنابراین هیچ مذاکره و توافقی در کار نیست و جنگ نیز پایان نخواهد یافت مگر اینکه برای همیشه تمام شود.
فدا حسین مالکی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز اعلام کرد حاکمیت برتنگه هرمز و حق غنی سازی باید در مذاکرات اسلام آباد به رسمیت شناخته شوند در غیر این صورت به جنگ بر می گردیم..
اما مقامات دولتی سعی می کنند بجای تهدید به طرف امریکایی پالس مثبت بدهند از جمله الیاس حضرتی رییس شورای اطلاع رسانی دولت ایران در واکنش به مخالفان مذاکره گفت : امروز اگر سخن از مذاکره است، این تصمیمی است که با تأیید رهبری عالیقدر و اتفاقنظر در ارکان اصلی نظام با دست برتر و از موضع قدرت اتخاذ شده است.
سایت خبری عصر ایران که از طرفداران مذاکره است نیز در تحلیلی نوشت: کسانی که نگران آتش بس هستند بدانند که اگر مذاکرات موفق بود و به صلح پایدار و تامین منافع ملی ایران رسید که چه بهتر؛ ولی اگر گفت و گوها شکست خورد – که محتمل است – گزینه جنگ همچنان باقی است؛ می توان باز هم تنگه هرمز را بست و به سمت دشمن موشک و پهپاد شلیک کرد. بنابر این، باید به تدبیر نظام برای پذیرش آتس بس اعتماد و دعا کرد که مذاکرات به ثمر بنشیند.