همزمان با مراسم وداع و تشییع ایت الله خامنه ای رهبر شهید جمهوری اسلامی ٬موافقان و مخالفان جمهوری اسلامی درباره این رویداد اظهار نظرهای متفاوتی داشته و سعی می کنند از این مراسم برای اثبات نظر و دیدگاه های سیاسی خود استفاده کنند.
برای مثال مخالفان جمهوری اسلامی با کوچک نشان دادن جمعیت شرکت کننده در این مراسم و تقلیل ان تا ۵۰۰ هزار نفر می گویند این افراد بطور سازماندهی شده و با هزینه های هنگفت مالی در این مراسم شرکت کردند تا نمایش قدرتی برای مخالفان داخلی و خارجی نظام باشد .
در مقابل طرفداران جمهوری اسلامی با ذکر اعداد چند ده میلیونی از شرکت کنندگان در این مراسم می گویند این مراسم بزرگترین تشییع یک رهبر در تاریخ جهان است و حتی از آن بعنوان یک رفراندوم سیاسی نام می برند که در ان اکثریت مردم ایران ضمن تایید سیاست های جمهوری اسلامی در دوران ۳۶ ساله رهبری ایت الله خامنه ای با جانشین او اقای سید مجتبی خامنه ای نیز بیعت کردند.
از نظر علم سیاست و جامعه شناسی این ادعاهای متضاد خیلی شعاری و هیجانی و عاری از واقعیت به نظر می اید و لازم است تحلیل دقیقی از این رخداد داشته باشیم که در این مقاله و در چند عنوان ان را توضیح خواهم داد:
-
از نظر حضور مردم در مراسم چند روزه وداع و نماز میت و تشییع در تهران و قم و مشهد و عراق نمی توان این واقعیت را انکار کرد که جمعیت شرکت کننده در ان ٬ توجه و حتی تعجب بسیاری از خبرنگاران و رسانه های جهان را به خود جلب کرد و با توجه به رخدادهای گذشته ایران بویژه حوادث دی ماه گذشته در ایران بسیار فراتر از انتظار بود. بر اساس اطلاعات موثق مقامات ایرانی برای اینکه بتوانند جلو حوادث احتمالی ناشی از حضور وسیع جمعیت را بگیرند مراسم را در چند روز و چند شهر برگزار کردند اما در عین حال با این سیاست امار مشارکت مردم نیز بالا رفت و به عدد چند میلیونی نزدیک شد. بنا براین انکار حضور مردم در این مراسم غیر منطقی و نادیده گرفتن واقعیتی است که همگان شاهد ان بودند. البته نهادهای نظامی مانند سپاه و دولتی و مذهبی بویژه سازمان تبلیغات اسلامی و شهرداری تهران برای حضور جمعیت بیشتر با تمام توان و امکانات اقدام کردند و برای اسکان و تردد و پذیرایی شرکت کنندگان هر چه توانستند هزینه کردند و این واقعیت را نیز نمی توان انکار کرد.
-
جمهوری اسلامی از یک پایگاه اجتماعی منسجم و معتقد و فعال برخوردار است که در قالب تشکل های مذهبی و نظامی و اجتماعی مانند هیات ها و سازمان بسیج با هم در ارتباط هستند و هر وقت نظام سیاسی نیاز داشته باشد با تمام توان و استعداد انسانی در خدمت اهداف نظام قرار می گیرند بویژه اگر نیاز مربوط به مهمترین نهاد در نظام یعنی رهبری باشد. ایت الله خامنه ای در دوران رهبری خود همواره از این سازمان اجتماعی حمایت کرده و سعی در تقویت ان داشت از این رو شبکه سازی درون جمهوری اسلامی مساله مهم و قابل مطالعه ای است جامعه مداحان یکی از اقشار محوری این پایگاه اجتماعی است که در ماههای اخیر نیز در تجمعات خیابانی نقش پررنگی داشت . این جمعیت در مراسم اخیر با برافراشتن پرچم یا لثارات الخامنه ای خواستار انتقام گیری از قاتلان رهبر شهید انقلاب بود و حتی طیف افراطی ان علیه مذاکره کنندگان با امریکا بویژه رییس جمهور و وزیر امور خارجه شعار دادند که حواشی هم ایجاد کرد.
-
نکته مهم دیگر این است که اتفاقات چند ماه اخیر پس از حمله امریکا و اسراییل به ایران وشهادت ایت الله خامنه ای در روز نخست حمله در منزل خود به همراه دختر و عروس و داماد و نوه اش ٬در ایجاد فضای مظلومیت مظاعف برای او بسیار موثر بود و این مساله به فرهنگ ایرانیان و شیعیان باز می گردد که کشته شدن فرد با خانواده باعث تاثرو دلسوزی زیاد می شود. دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی نیز در ۴ ماه گذشته بویژه درماه محرم با شبیه سازی شهادت ایت الله خامنه ای با شهادت امام حسین و خانواده اش در گسترش این تصویر از مظلومیت او نقش موثری ایفا کرد و همین تصویر در حضور بیشتر مردم در مراسم تشییع او بسیار موثر بود. به گونه ای که حتی مردم مذهبی که گرایش های سیاسی ندارند را در حمایت از نظام و تجلیل از رهبر شهید تشویق کرد.
-
مقاومت نیروهای مسلح ایران در جنگ تحمیلی اخیر و محقق نشدن مهمترین اهداف مشترک امریکا و اسراییل مانند سرنگونی نظام یا دسترسی به ذخایر اورانیوم از یک سو و از همه مهمترین بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران از سوی دیگر٬ برای برخی در ایران و جهان از جمهوری اسلامی تصویری قدرتمند ترسیم کرد و اینکه این قدرت محصول تدابیر و تصمیمات ایت الله خامنه ای بوده است . بسیاری از مردم ایران معتقدند اقای خامنه ای توانست جلو تجزیه و اشغال ایران را بگیرد ودر سالهای زعامت خود موفق شد توان نظامی ایران را تا حدی بالا برد که دو ابر قدرت بزرگ نظامی یعنی امریکا و اسراییل نتوانند ان را شکست دهند. این مساله هم در تهییج مردم برای شرکت در تشییع او و ادای احترام به شخصیت او نقش بسیار موثری ایفا کرد. واقعیتی که همه تبلیغات ضد جمهوری اسلامی در سالهای اخیر نتوانست ان را از بین ببرد.
-
اما واقعیتی که بسیاری از طرفداران سرسخت حکومت نمی دانند یا نمی خواهد به ان اعتراف کنند این است که حضور وسیع مردم در مراسم تشییع ایت الله خامنه ای به دلایل بالا لزوما به معنای تایید همه مواضع و سیاست های نظام درگذشته نبوده و نیست و حتی این حضور به معنای تایید کامل و اعلام رضایت همه جانبه از عملکرد جمهوری اسلامی در بخشهای مختلف هم نیست . در روزهای اخیر با بسیاری از مردم حاضر در مراسم تشییع ایت الله خامنه ای صحبت کردم که همچنان بخاطر کشته شدن هزاران جوان معترض در ۱۸ و ۱۹ دی ماه گذشته از جمهوری اسلامی گله مند و شاکی هستند و معتقدند باید ابعاد پنهان ان حادثه اشکار شود و معلوم شود کشته شدگان دقیقا توسط چه نیروهایی کشته شده اند؟ برخی می گفتند هنوز داغدار جوانان کشته شده در ان ۲ روز هستند اما همین مردم در عین حال از شهادت رهبر کشور توسط دشمنان خارجی هم خشمگین هستند از این رو شعارها در مراسم تشییع ایت الله خامنه ای علیه رضا پهلوی که فراخوان راهپیمایی اعتراضی را داده بود بسیار زیاد بود.