امیر دبیری مهر
ایت الله سید علی خامنه ای رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی که از سال ۱۳۶۸ و بعد از فوت ایت لله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی در سمت رهبری قرار گرفت در این ۳۶ سال بعنوان فرمانده کل قوا قدرت بلامنازع ایران بود.
نه تنها طبق قانون اساسی نیروهای نظامی و انتظامی و قوه قضاییه زیر نظر و تحت فرمان خامنه ای بودند بلکه او به تدریج بویژه در ۱۰سال اخیر قوای مجریه و مقننه را نیز تحت فرمان خود دراورد. ایت الله خامنه ای تا شنبه گذشته ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ که در حملات نظامی امریکا و اسراییل به شهادت رسید سیاست های کلی جمهوری اسلامی را تعیین و بر نحوه اجرای ان از طریق نهادهای فراوانی نظارت کامل داشت . او در این چهار دهه در عمل نشان داد هر سیاست مداری و مدیری اگر به ارزشهای انقلاب به روایت ولی فقیه وفادار نباشد و در راستای سیاست های اعلامی و ابلاغی عمل نکند برکنار و منزوی و خانه نشین خواهد شد . سیاستی که حتی در خصوص روسای جمهور سابق ایران نیز اجرا شد.البته او در پاسخ به منتقدین این نوع حکومت داری را دیکتاتوری نمی دانست بلکه وظیفه شرعی و قانونی خود در حفاظت از ارمانهای انقلاب اسلامی می دانست.
در مسایل نظامی و مربوط به جنگ و سیاست خارجی این حساسیت به مراتب بالاتر بود و همه دستگاهها موظف بودند در چارچوب ترسیم شده از سوی ایت الله خامنه ای حرکت کنند .موضوعاتی مانند سیاست های هسته ای ایران و موضع جمهوری اسلامی علیه امریکاو اسراییل نمونه های مشهور سیاست های خامنه ای بودند که تا اخرین روز حیات او ادامه داشت و می توان گفت ایت الله خامنه ای بخاطر ایستادگی بر سر موضع خود در این خصوص شهید شد. دوستداران ایت الله خامنه ای لقب رهبر شهید را به او داده اند و ایت الله خمینی را رهبر کبیر می نامند.
اما سوال مهمی وجود دارد و اینکه در جنگ جاری امریکا و اسراییل علیه جمهوری اسلامی که برای نخستین بار ایت الله خامنه ای بعنوان فرمانده کل قوا در یک جنگ نظامی حضور ندارد چه کسی فرماندهی جنگ را برعهده دارد؟ و چه کسی و کسانی مدیریت حملات وسیع علیه سرزمین های اشغالی و پایگاههای نظامی امریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس را برعهده دارند؟ودر ادامه تصمیم گیری های خطیر بر عهده چه کسی است ؟
برای پاسخ به این سوال باید موضوع را در دوسطح بررسی کرد اول از بعد حقوقی و دوم از بعد عملی و اجرایی .
از بعد حقوقی طبق اصل ۱۱۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در پی مرگ یا عزل رهبری تا تعیین رهبر بعدی ٬ همه وظایف و اختیارات او به شورایی سه نفره محول می شود. اعضای این شورا عبارتند از : رییس جمهور٬ رییس قوه قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان قانون اساسی با انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام . روز یکشنبه اول مارس و تنها یک روز پس از شهادت ایت الله خامنه ای نخستین جلسه شورای رهبری در ایران با حضور مسعود پزشکیان و غلامحسین محسنی اژه ای و علیرضا اعرافی برگزار شد. اما با توجه به تهدید جانی این افراد در شرایط جنگی بعید است این شورا در حال حاضر در خصوص مسایل نظامی و جنگ جاری نقش مهمی ایفا کند هر چند طبق قانون اعلان جنگ و صلح برعهده این شوراست .
از بعد عملیاتی و اجرایی باید گفت در زمان حیات ایت الله خامنه ای به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ابلاغ شده بود در صورت حمله امریکا و اسراییل چگونه و با چه کیفیتی واکنش نشان دهند. حتی ایت الله خامنه ای دو هفته قبل در سخنرانی عمومی گفت که اگر جنگ اغاز شود به سراسر منطقه سرایت خواهد کرد و موشک باران کشورهای عربی در روزهای اخیر دقیقا اجرای همان سیاست اعلامی است .
بر همین اساس شورای رهبری در نخستین اقدام مربوط به وظایف خود سرداراحمد وحیدی را که تا پیش از این جانشین فرمانده کل سپاه بود بعد از شهادت محمد پاکپور به سمت فرمانده کل سپاه منصوب کرد و او در حال حاضر نقش اصلی عملیاتی را در فرماندهی جنگ برعهده دارد. فرماندهان سابق سپاه مانند سردار رحیم صفوی هم در این میان نقش موثری ایفا می کنند. با شهادت سرلشگر موسوی رییس ستاد کل نیروهای مسلح ایران در حملات شنبه و تعداد زیادی از معاونان او در حال حاضر سردار علی عبداللهی بعنوان فرمانده قرار هوایی خاتم الانبیا نفر دوم نظامی در ایران است که در مدیریت لجستیک جنگ نقش مهمی ایفا می کند.دریادار سیاری رییس ستاد مشترک ارتش نیز در کنار او نقش مهم در راهبری جنگ دارد
اما بالاتر از این دو نفر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی است که مسوولیت هماهنگی همه نهادهای نظامی و انتظامی و امنیتی را برعهده دارد و با توجه به سوابق نظامی او و تجربه طولانی اجرایی در حال حاضر حتی بیشتر از مسعود پزشکیان در سیاست های ایران ایفای نقش می کند. توییت ها او در ۲ روز اخیر مبنی برانتقام گیری از امریکا و اسراییل و عدم از سرگیری مذاکره با امریکا نشان می دهد او چهره اصلی تصمیم گیری درجمهوری اسلامی در مقطع کنونی است . حتی هفته پیش و قبل از اغاز جنگ اخباری غیر رسمی منتشر شد که ایت الله خامنه ای دستور داده در صورت نیاز همه فرماندهان با محوریت علی لاریجانی جنگ احتمالی را به پیش ببرند.
اما در سطح غیر رسمی نمی توان نقش محمد باقر قالیباف رییس مجلس ایران را نادیده گرفت . قالیباف از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران است و سالها فرمانده نیروی هوایی سپاه و فرمانده پلیس ایران بوده. او از جنگ ۱۲ روزه به این سو در تصمیم گیری های نظامی نقش مهمی ایفا کرده است . قالیباف روابط خوب و شخصی و نزدیکی با فرماندهان سپاه دارد. ضمن اینکه بهر حال او بعنوان رییس مجلس شورای اسلامی و یکی از سران قوا از نظر حقوقی هم حق مداخله در بسیاری از تصمیم گیری ها را دارد.
از سرنوشت حجت الاسلام علی اصغر حجازی نزدیکترین فرد به ایت الله خامنه ای در دفتر او خبری موثق در دست نیست و معلوم نیست او زنده است یا همراه رهبر شهید جمهوری اسلامی بوده . اگر حجازی زنده باشد او نیز با وجود فقدان رهبر نقش کلیدی در تصمیمات جاری و اینده ایفا خواهد کرد.خبرهایی از سلامتی مجتبی خامنه ای منتشرشده که اگر صحیح باشد احتمالا او نیز در هماهنگی ها نقش موثری ایفا خواهد کرد.
