Skip to content

ایا جمهوری اسلامی وزیر اطلاعات غیر روحانی خواهد داشت ؟

بعد از ترور اسماعیل خطیب وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی در جنگ ۴۰ روزه امریکا و اسراییل علیه جمهوری اسلامی٬  ۸ ماه است که پست بالاترین مقام امنیتی دولت ایران خالی است در حالی که طبق قانون اساسی نباید یک وزارت خانه بیش از ۳ ماه بدون وزیر بماند. اما شرایط جنگی باعث شد این وزارت خانه در ایران با درخواست مسعود پزشکیان و  اجازه رهبری  با سرپرستی یکی از مدیران ان مدیریت شود . اما با کم رنگ شدن شرایط جنگی مجددا بحث ضرورت معرفی وزیر جدید اطلاعات در ایران مطرح شد که با حواشی فراوانی همراه بوده است  . از جمله اینکه گفته می شود ایده جدیدی مطرح شده که ضرورتی ندارد از این به بعد وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی یکی فرد روحانی و مجتهد باشد و می توان از بین افراد غیر روحانی نیز فردی را بعنوان وزیر انتخاب کرد. در ۴۲ سالی که از تاسیس وزارت اطلاعات در ایران می گذرد تا کنون ۸ نفر وزیر بودند که همگی روحانی بودند یعنی اقایان ری شهری ٬ فلاحیان ٬دری نجف ابادی ٬ یونسی٬ محسنی اژه ای ٬مصلحی ٬ علوی و خطیب .البته اکثرا روحانیونی با سابقه قضایی و امنیتی و درس خوانده مدرسه حقانی قم.

وزیر اطلاعات در جمهوری اسلامی طبق قانون اساسی باید توسط رییس جمهور برای اخذ رای اعتماد به مجلس معرفی شود اما طبق قانون نانوشته فرد مد نظر قبل از معرفی  به مجلس باید به تایید رهبر جمهوری اسلامی برسد . بر همین اساس بعد از روی کار امدن دولت مسعود پزشکیان افرادی که توسط او برای تصدی وزرات اطلاعات  معرفی شدند مورد تایید ایت لله سید علی خامنه ای قرارنگرفتند و به همین خاطر اسماعیل خطیب که در دولت ابراهیم رییسی وزیراطلاعات بود در دولت جدید هم ابقا شد . اتفاقی که هیچ وقت سابقه نداشته و همه روسای جمهور ایران وزیر اطلاعات همسو با دولت خود را معرفی و منصوب می کردند.

گفته می شود مصطفی پور محمدی از چهره های مطرح و شناخته شده اطلاعاتی  و قضایی و سیاسی جمهوری اسلامی  گزینه مد نظر مسعود پزشکیان برای تصدی وزارت اطلاعات بوده و هست .کسی که در رقابتهای انتخابات ریاست جمهوری نیز رقیب مسعود پزشکیان بود اما رای زیادی نیاورد . اما او گزینه مورد تایید نظام  برای این سمت نبود.

این روزها نام چند نفر دیگر نیز بعنوان گزینه های وزارت اطلاعات مطرح شده که مهمترین انها عبارتند از : محمد صادق معتمدیان از مدیران سابق وزارت اطلاعات که در حال حاضر استاندار تهران است  که گفته می شود شانس بیشتری دارد تا در صورت تصویب طرح جدید مجلس ٬ نهمین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی شود و همچنین نخستین وزیر اطلاعات غیر روحانی . از علیرضا رشیدیان رییس سازمان حج و زیارت و از مدیران سابق امنیتی  جمهوری اسلامی  نیز بعنوان گزینه مطرح دیگر برای این سمت نام برده می شود. برخی دیگر از گزینه ها نیز مطرح بودند که به دلایل شخصی مانند بیماری کنار گذاشته شدند.

 اما مساله مهم اینجاست که ایا پیشنهاد کمیسیون امنیت ملی  و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی مبنی بر حذف شرط اجتهاد و روحانی بودن وزیر اطلاعات در مجلس ایران رای می اورد یا خیر ؟  همچنین گفته می شود همزمان با طرح نمایندگان ٬ پیشنهاد شده دو زیر مجموعه در وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی تاسیس شود که عبارتند از :  سازمان عقیدتی  سیاسی و سازمان حفاظت اطلاعات تا بر اقدامات این وزارت خانه حساس و امنیتی ایران نظارت کنند تا اولا از چارچوب  احکام شرع خارج نشود و ثانیا جلو نفوذ احتمالی به آن گرفته شود. مخالفان جمهوری اسلامی در دو سال اخیر مدعی هستند که در ساختار اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلام اسیب های جدی وارد شده و ترورهای وسیع اسراییل در دو سال اخیر ناشی از این اسیب بود اما برخی کارشناسان می گویند موفقیت موساد در ترور مقامات ایرانی به توانایی های فنی موساد بر می گردد و نقش نیروهای انسانی در ان زیاد نیست .

موافقان حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات می گویند تجربه  جنگ های اخیر نشان داده سیستم اطلاعاتی و امنیتی ایران نیاز دارد تا تقویت شود و این مهم به مدیری توانا و کارامد نیاز دارد که اگر در بین روحانیون چنین فردی پیدا نشد نباید این ضرورت کنارگذاشته شود اما مخالفین می گویند با توجه به قدرت بالای وزارت اطلاعات در جمهوری اسلامی و دسترسی ان به اطلاعات و جان و مال مردم باید بالاترین مقام ان یک مجتهد شیعه باشد تا همه اقدامات ان در چارچوب احکام اسلام باشد و تخطی از ان صورت نپذیرد. در خصوص تشکیل سازمانهای مذکور نیز نگرانی های جدی وجود دارد که ضمن گسترش ساختار سازمانی عملا سرعت و دقت کار اطلاعاتی کاهش یابد و موازی کاری و دخالتهای بی مورد به فعالیتهای حساس این وزارت لطمه بزند.

گفتنی است در ایران غیر از وزارت اطلاعات چند نهاد دیگر نیز درنیروهای مسلح و  پلیس و قوه قضاییه کار اطلاعاتی و امنیتی می کنند که مهمترین انها سازمان اطلاعات سپاه پاسداران است که روسای این سازمان نیز یعنی سردار کاظمی و سردار خادمی در جنگ های اخیر شهید شدند . اما همچنان وزارت اطلاعات مهمترین نهاد امنیتی جمهوری اسلامی است که بعد از انقلاب اسلامی و انحلال سازمان اطلاعات و امنیت کشور موسوم به ساواک در دوره پهلوی با استفاده از  تجربه های دو دهه ان سازمان بازسازی ونوسازی شد و واجا نام گرفت .