چند روز پیش در استانه توافق احتمالی ایران وعمان در خصوص عبور و مرور از تنگه هرمز – که در واقع باید ان توافق ایران و امریکا ارزیابی کرد- و بعد از اینکه چند رسانه و شبکه های اجتماعی در ایران از جایگزینی محسن رضایی بجای محمد باقر ذوالقدر بعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی خبر داده بودند٬ محمد باقر ذوالقدر در بیانیهای جدید اعلام کرد تا امریکایی ها رفتار خود را تصحیح نکنند، تنگه هرمز باز نمیشود.
برخی تحلیل گران درایران صدور این بیانیه را تکذیب غیرمستقیم اخبار چند روز گذشته درباره تغییرات در جایگاه دبیر شورایعالی امنیت ارزیابی کردند اما درخواست استعفای ذوالقدر حقیقت داشت ولی این استعفا مورد قبول مسعود پژشکیان رئیسجمهور و رییس شورای عالی امنیت ملی قرار نگرفته بود زیرا به ایشان ارایه نشده بود. پزشکیان شنبه صبح در دیدار با خبرنگاران نیز بطور ضمنی این مساله را تایید کرد.
این جابجایی از چند هفته پیش مطرح بود اما بخاطر ملاحظات شرایط کشور رسانه ای نشد.
هنوز ۶ ماه از انتصاب ذوالقدر بعنوان دبیر شورای امنیت ملی ایران نمی گذرد که او استعفا کرد.او در ۴ فروردین ۱۴۰۵ جایگزین علی لاریجانی شد که در حملات امریکا و اسراییل در تهران به شهادت رسید.
محسن رضایی که در چند ماه اخیر از او بعنوان دستیار نظامی رهبر جدید جمهوری اسلامی یاد می شود و حضور رسانه ای پر رنگتری نسبت به گذشته دارد نیز بطور مستقیم این موضوع را تأیید یا تکذیب نکرد اما انتصاب او بعنوان نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی زمینه انتخاب او بعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی رااز سوی مسعود پٰزشکیان فراهم کرد.
اما فارغ از این حدس و گمان های رسانه ای به نظر می رسد استعفای محمد باقر ذوالقدر به دو مساله باز می گردد:
اول پیچیدگی وضعیت مذاکره و جنگ همزمان با امریکاست که ۴ ماه است در حالت تعلیق قرار داشته و دیدگاههای متفاوتی در بین سیاست مداران و نظامی ها درباره ان وجود دارد و تصمیم گیری در این خصوص را در شورای عالی امنیت ملی سخت و پیچیده کرده بویژه که مسوولیت هیات مذاکره با امریکا با محمد باقر قالیباف رییس مجلس است و ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی در این بخش مسوولیت و اختیار مستقیم نداشت و یک هماهنگ کننده محسوب می شد و حتی همچون گذشته نماینده رهبر در شورای عالی را نیز نبود . برای مثال علی لاریجانی هم نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی بود هم دبیر شورا و هم مسوول مذاکران هسته ای . موقعیتی که ذوالقدر فاقد ان بود.
علت دوم وضعیت خاص رهبری در جمهوری اسلامی در دوره جدید و پس از انتخاب اقا مجتبی خامنه ای است که بخاطر تهدیدات امنیتی هنوز در معرض دید عمومی حاضر وظاهر نشده و دسترسی مقامات به او بسیار سخت و برای اکثریت انها ناممکن است و تاکنون فقط خبر دیدار دو مقام جمهوری اسلامی با او منتشر شده یکی دیدار رییس جمهور و دیگری سرلشگر عبداللهی رییس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا و اخد نظرات رهبر جدید از طریق واسطه های متعدد و صرفا به شکل مکتوب انجام می شود .این در حالی است که در گذشته مقاماتی مانند دبیر شورای عالی امنیت ملی در تماس و ارتباط تنگاتنگ و نزدیک با ایت الله سید علی خامنه ای رهبر شهید جمهوری اسلامی بودند و حتی مقر دبیرخانه نیز از نظر جغرافیایی در مجاورت دفتر رهبری قرار داشت که در بمباران امریکا و اسراییل در جنگ اخیر تخریب شد.
همین محدودیت ها و سختی ارتباطات و تصمیم گیری می تواند نقش موثری در استعفای محمد باقر ذوالقدر داشته باشد. ان هم برای فردی که در گذشته همیشه در رده های بالای نظامی و امنیتی بوده و برای پیشبرد نظرات و اهداف خود با موانع کمی روبرو بوده . البته برخی به حضور ضعیف و کمرنگ رسانه ای ذوالقدر نیز انتقاد می کنند و اینکه در رخدادهایی که در بطور غیر مستقیم به حوزه امنیت ملی مربوط می شود نقش کمی ایفا کرده مانند اقدامات خود سرانه در خصوص حجاب در شرایط جنگی که موجب نارضایتی عمومی می شود. ( به جهت محرمانه بودن فعالیتهای این نهاد این ادعاها غیر رسمی و غیر قابل استناد است)ما بالاخره این جابجایی انجام شد و محسن رضایی جایگزین ذوالقدر شد دقیقا برخلاف چند سال قبل که در سال ۱۴۰۰ که ذوالقدر جایگزین محسن رضایی در دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام شد . محسن رضایی ۲۴ سال در این سمت بود.
ذوالقدر و رضایی هر دو درجه سرلشگری دارند . محسن رضایی مشهورترین فرمانده کل سپاه است و ذوالقدر نیز هشت سال جانشین فرمانده کل سپاه بوده و هر دو از اقتدار و نفوذ قابل توجهی در سیستم نظامی و امنیتی ایران برخوردارند. اما نقش محسن رضایی در ۵ ماه اخیر و بعد از شهادت ایت الله خامنه ای در حوزه نظامی پر رنگ تر شده و هر از گاهی بعنوان مقام ارشد نظامی در تلویزیون از طرف جمهوریاسلامی موضع گیری می کند. رضایی به اتش بس و مذاکره متمایل تر از ذوالقدر ارزیابی می شود و در اخرین مصاحبه با تلویزیون ایران نیز تاکید کرد مذاکره بخشی از دیپلماسی است و نباید از ان هراس داشت . درد خصوص مسایل اجتماعی نیز رضایی فرد متعادل تر و میانه رو تری محسوب می شود. صدور حکم مشاورت سیاسی برای ذوالقدر هم تکریم این سردار ۷۲ ساله است که در دایره تصمیم گیری باقی بماند.
